۷۱۸ | شماره جدید هفته نامه

0
44

 

718fe

 

عوامل سیاسی بازتولید بی‌کفایتی و فاجعه‌آفرینی آل‌سعود

حضور چند میلیونی مسلمانان در مراسم حج که باید اعمال و مناسک آن در زمانی محدود و اماکن خاص انجام شود، مستلزم فراهم کردن زیرساخت‌ها، تأسیسات، مؤسسات و مدیریتی قوی و حساب‌شده است که باید با مسئولیت‌شناسی و تعهد و همچنین احساس اخوت و مهربانی میزبانی و احترام نسبت به حجاج همراه باشد. در این صورت خادمی حرمین شریفین فراتر از شعار امکان عمل هم پیدا می‌کند؛ چرا که اگر هر یک از عناصر فوق را در میزبانی خیل عظیم ضیوف‌الرحمن حذف کنیم، به معنای وجود نقص و اختلال در خدمت‌رسانی و ضعف در فراهم کردن زمینه و شرایط انجام اعمال و مناسک حج از حجاج بیت‌الله‌الحرام بوده و روال انجام آن را با توجه به حضور انبوه و همراه با تعجیل حجاج برای از دست‌ندادن زمان اعمال در اماکن خاص، با مشقت‌ها و خطرات سنگینی همراه خواهد کرد، اما با ‌وجود اینکه مراسم حج سابقه‌ای به درازای تاریخ دیانت ابراهیمی و استمرار آن در دوران اسلام داشته و به یک امر جاری و تکراری تبدیل شده که امکان شناخت دقیق نیازها و برنامه‌ریزی‌ سنجیده برای فراهم کردن شرایط انجام آن را به‌خوبی مهیا ساخته است، سال‌ها است که اخباری چون آتش‌سوزی در منا، پدید آمدن انسداد در تونل‌های متصل‌کننده منا به مکه، شیوع انواع بیماری بین حجاج، خسارت سیل در مکه و … به گوش می‌‌رسد و مراسم امسال نیز با دو واقعه فاجعه‌بار سقوط دکل جرثقیل سنگین ساختمانی و انسداد در مسیر رمی جمرات به کشته و مجروح شدن هزاران حاجی و ناتمام ماندن حج آسیب‌دیدگان، یا انجام نیابتی آن برای برخی مجروحان و عزادار شدن جهان اسلام انجامید؛ فجایعی که در نوع خود بی‌نظیر بود و یک رکورد تاریخی برای اثبات بی‌کفایتی آل‌سعود به ثبت رساند. این وقایع تلخ و مصیبت‌بار در حالی به وقوع پیوست که شاهان بی‌کفایت سعودی لقب خادمین حرمین شریفین را یدک کشیده و به دیگر دولت‌ها و مجامع اسلامی برای مدیریت در تراز این مراسم بزرگ سیاسی ـ عبادی و حرمت ضیوف‌الرحمن اجازه ورود نمی‌دهند،‌ بلکه تنها برای جبران ناتوانی و بی‌کفایتی خود از محدودسازی سهمیه حج کشورهای اسلامی از یک‌سو و تحمیل نظارت‌ها و فشارهای امنیتی و ظالمانه به حجاج تا حد جنایت علیه حجاج بهره می‌گیرند که نرده‌کشی اطراف محورهای منتهی به محل رمی جمرات و مداخله نیروهای امنیتی و انتظامی برای انسداد مسیر و جلوگیری از کار امدادی برای مجروحان و ممانعت از انتقال آنان به مراکز درمانی غیر سعودی در فاجعه امسال منا، نمونه برخورد امنیتی حاکمان آل‌سعود با موضوع حج و البته، نتایج این نگاه وهابیون قشری و عقب‌مانده است. بنابراین بررسی موضوع بی‌کفایتی آل‌سعود در برگزاری مراسم حج از چند زاویه، از جمله سیاست موضوعیت داشته و می‌تواند به شناخت و شفاف‌‌سازی مسئله کمک کند. در پدید آمدن فجایع مراسم حج در سالیان اخیر و امسال می‌توان به چند عامل اشاره کرد:
۱ـ نگاه فرقه‌ای آل‌سعود به حجاج و مسلمانان که برآمده از عقاید وهابی و تکفیری آنان بوده و از‌این‌رو نه‌تنها حرمت و حقوقی برای ضیوف‌الرحمن قائل نیستند، بلکه به اکثریت مسلمانان به چشم مشرک و کافر نگریسته و ایجاد محدودیت برای حضور آنان در این مراسم را با تحمیل مشقت و سختگیری بیش از حد به آنان به‌منزله یک راهکار فرقه‌ای دنبال می‌کنند.
۲ـ ماهیت استبدادی و وابستگی آل‌سعود به بیگانگان که آنان را نگران حضور آزادانه و به دور از محدودیت حجاج و داشتن امکان ارتباط‌گیری و مبادله افکار و اندیشه‌های تحول‌گرایانه، انقلابی و عقلانی بین حجاج و ارتباط‌گیری مردم عربستان با آنان و انتقال افکار و اخبار می‌کند.
این نگرانی با بیداری اسلامی در سالیان اخیر در بین‌ ملل اسلامی تشدید شده و آل‌سعود برای سرکوب آن نه‌تنها مداخله غیرمستقیم در مصر، بلکه مداخله مستقیم در بحرین و یمن را در پرونده سیاه خود به ثبت رسانده است.
۳ـ وجود جنگ قدرت در بین جناح‌های سیاسی خاندان آل‌سعود که کودتاهای خانوادگی و قدرت‌طلبی و به‌کارگیری شیوه‌های قبیله‌ای و بدوی در قدرت به آن ابعاد پیچیده و مضاعفی داده است. برای نمونه اختلاف سدیری با غیر سدیری‌ها و حذف فرزندان عبدالله و تلاش محمدبن‌سلمان برای رسیدن به پادشاهی از مسیر حذف و انزوای رقبا و عموزاده‌ها موجبات گله‌مندی فرزندان ملک عبدالله را فراهم آورده است .
۴ـ ورود آل سعود به منازعات منطقه‌ای و مداخله در دیگر کشورها که هم ریشه در نگرش وهابی تکفیری و هم ماهیت استبدادی و وابستگی آنان و ترس از بیداری اسلامی داشته و البته، این مداخلات نه‌تنها امکان تمرکز آنان بر وظایف داخلی، از جمله مراسم بزرگ حج را سلب می‌کند، بلکه نیاز آنان به فشار بر حجاج برای انحراف افکار عمومی را نیز مطرح می‌سازد. عدم رسیدگی به‌موقع به حادثه‌دیدگان و ناتوانی در بازگشایی به‌موقع مسیر، ناشی از کمبود نیروی با تجربه و امکانات و تجهیزاتی است که بخشی از آن به حمایت از نیروهای تکفیری در سوریه و عراق و بخشی برای جنگ علیه مردم مظلوم یمن و سرکوب ملت بحرین گسیل داشته شده است.
۵ـ ماهیت انحصارگرا و تمامیت‌خواهانه حکومت آل‌سعود که تمرکز قدرت و مدیریت را از الزامات حفظ این انحصار دانسته و میدان مشارکت به‌دیگران، حتی ملت خود را برای انجام هیچ‌گونه مسئولیتی نمی‌دهد و تنها قدرت را بین اعضای خاندان و آن هم نظارت شده توزیع کرده است. این نوع تمامیت‌خواهی که با ضعف و سوء‌مدیریت نیز همراه است امکان اداره اجتماعات گسترده‌ای مانند حج را از آنان سلب می‌کند و به بروز فجایعی چون سقوط جرثقیل، یا انسداد در مسیر رمی جمرات می‌انجامد.
حال با توجه به ویژگی‌های فوق می‌توان احتمال بروز فجایعی را در آینده نیز متصور بود؛ بنابراین سران کشورهای اسلامی به‌عنوان متولی حفظ حقوق شهروندان خود و تأمین امنیت و سلامت آنان باید چاره‌اندیشی کرده و با به‌کارگیری ابزار حقوقی، ضمن واداشتن آل‌سعود به پاسخگویی و جبران حقوق ضایع شده میهمانان خدا، برای جلوگیری از تکرار آن، ضمن تشکیل و اعزام گروه حقیقت‌یاب با نمایندگان از دیگر کشورهای اسلامی، امکان مدیریت مشترک حرمین شریفین و سلب مسئولیت از حکام بی‌کفایت و مسئولیت‌نشناس سعودی نیز اقدام کنند.
مقایسه توان مالی و اقتصادی دولت عراق با عربستان، سابقه مراسم حج و اربعین، تعداد زائران و شرکت‌کنندگان در دو مراسم، زیرساخت‌های عمرانی عراق و عربستان و نحوه انجام و اداره مراسم حج و اربعین می‌تواند گویای واقعیت‌های عینی و آشکاری باشد که برای خلع مسئولیت اداره حرمین شریفین از حکام سعودی، کفایت و امکان مدیریت مشترک کشورهای اسلامی را مسجّل کند.
رسول سنایی‌راد

دریافت نسخه پی دی اف
دریافت نسخه متنی

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید