«پلیس بد» در نقش «ناجی»

واکاوی تحرکات اخیر فرانسه برای نجات این کشور

0
948

 این روزها مکرون نقش ناجی برجام را بازی می‌کند تا با آوردن ایران و آمریکا به پای میز مذاکره و حل اختلافات دو طرف، نبض گفت‌وگوها را به دست بگیرد و جایگاه از دست رفته فرانسه در سطح تحولات جهانی را ارتقا دهد؛ مأموریتی که با توجه به رویکرد خصمانه تهران و واشنگتن به یکدیگر، غیر ممکن به نظر می‌رسد.
با تشدید تنش‌ها میان ایران و آمریکا در ماه‌های اخیر، بحث میانجی‌گری بین تهران و واشنگتن از سوی برخی کشورها با جدیت دنبال می‌شود. در شرایطی که ایران در آستانه اجرای گام سوم کاهش تعهدات برجامی خود است، مقامات اروپایی به هر حربه‌ای متوسل می‌شوند تا بتوانند برجام در حال احتضار را نجات دهند. هر چند دولت آلمان و انگلیس به ظاهر خواهان حفظ برجام بدون آمریکا هستند، در این میان فرانسه تحرکات بیشتری از خود نشان داده و در ماه‌های اخیر با بسته‌های پیشنهادی نیم‌بند خود به دنبال ایفای نقشی مهم است.
مقامات اروپایی بارها مدعی شده‌اند که با وجود تحریم‌های گسترده آمریکا نمی‌توانند منافع ایران در برجام را تأمین کرده و معجزه کنند؛ اما امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، خود را به آب و آتش می‌زند تا تنش‌های میان تهران و واشنگتن را کاهش دهد و برجام را سر پا نگه دارد. گفته می‌شود مکرون در گفت‌وگو با مقامات ایرانی پیشنهادهایی داده که مذاکره با آمریکا و کاهش تحریم‌ها در ازای توقف غنی‌سازی ایران از بندهای مهم آن است.
اگرچه مکرون با میانجی‌گری بین تهران و واشنگتن درصدد است در مذاکرات دوجانبه با تهران نبض گفت‌وگو‌های سیاسی درباره موضوعات مورد نظر واشنگتن را نیز در دست گیرد.
اما واضح است تا زمانی که آمریکا به سیاست فشار حداکثری علیه ایران ادامه دهد، اروپایی‌ها نمی‌توانند برای احیای برجام کاری کنند. دلیل اینکه فرانسه در هفته‌های اخیر از پلیس بد برجام به ناجی توافق هسته‌ای تبدیل شده، منافعی است که این کشور می‌تواند با حفظ برجام به آن دست بیابد.
فرانسه که در غرب آسیا حضور فعال‌تری از سایر کشورهای اروپایی دارد، برجام را توافقی امنیتی می‌داند که با فروپاشی آن، خطرات امنیتی فرانسه و اتحادیه اروپا بیش از پیش افزایش خواهد یافت؛ بنابراین اروپایی‌ها تلاش می‌کنند مانع خروج احتمالی ایران از برجام شوند و از فروپاشی این توافق جلوگیری کنند. مجاورت نزدیک‌ اروپا به غرب آسیا و وابستگی بیشتر به نفت این منطقه بیانگر این است که برجام برای اروپایی‌ها حیاتی‌تر از آمریکاست؛ زیرا ناامنی و تنش‌ها پس از فروپاشی برجام در خاورمیانه، بیش از همه دامن اتحادیه اروپا را خواهد گرفت.

حضور گسترده در بازار ایران
فرانسه در مقایسه با انگلیس و آلمان برای ایفای نقش میانجی میان تهران و واشنگتن، از شرایط بهتری برخوردار است. اکنون اوضاع سیاسی انگلیس مناسب نیست و این کشور درگیر خروج از اتحادیه اروپاست و فرصتی برای نقش‌آفرینی بیشتر در برجام ندارد. دولت آلمان نیز انسجام لازم را ندارد و با بروز اختلافات میان احزاب، ادامه دولت ائتلافی در هاله‌ای از ابهام است؛ بنابراین فرانسه از این فرصت استفاده کرده و تلاش می‌کند ابتکار عمل برجام را به دست بگیرد و با کاهش تنش‌ها میان ایران و آمریکا و آوردن دو طرف به پای میز مذاکره، وزنه سیاسی اتحادیه اروپا در تعاملات با ایران را حفظ کند.
از سوی دیگر، فرانسه در سال‌های گذشته حضور گسترده‌ای در بازار ایران داشته است. شرکت‌های خودروسازی رنو و پژو زمانی که شرکت‌های خارجی به دلیل تحریم‌ها خاک ایران را ترک کرده بودند، سرمایه‌گذاریهای کلانی در صنعت خودروسازی ایران داشتند و سودهای هنگفتی از این راه به دست آوردند؛ اما تشدید تنش میان ایران و آمریکا، مانع بزرگی برای ادامه فعالیت شرکت‌های فرانسوی ایجاد کرده است. همچنین معاملات خرید هواپیما از شرکت ایرباس و حضور شرکت‌ توتال در صنایع نفت و گاز ایران برای فرانسه اهمیت زیادی دارد؛ بنابراین پاریس سعی می‌کند با حفظ برجام و متقاعد کردن ترامپ به کاهش بخشی از تحریم‌ها، مسیر پر پیچ و خم شرکت‌های فرانسوی را برای ورود به بازار ایران هموارتر کند.

بازگرداندنجایگاه بین‌المللی فرانسه
بیش از نیم قرن از درگذشت ژنرال دوگل، رئیس‌جمهور مشهور فرانسه می‌گذرد که قدرت نظامی و سیاسی این کشور را برای چند دهه تثبیت کرد و اکنون جانشینان وی به دنبال بازگرداندن قدرت سابق به این کشور هستند. تلاش‌های مکرون به منظور نجات برجام برای منتفع شدن تهران از مزایای توافق هسته‌ای نیست، بلکه وی با میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن و پایان دادن به اختلافات دو طرف، به دنبال احیای جایگاه فرانسه در اروپا و جهان، به ویژه گسترش نفوذ خود در اتحادیه اروپاست. مکرون که با هدف احیای جایگاه منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فرانسه به ریاست‌جمهوری رسید، توافقات بین‌المللی مانند برجام را فرصتی برای رسیدن به این راهبرد می‌داند و برای به ثمر نشستن این مذاکرات تلاش می‌کند.

خروج از سایه آمریکا
اروپایی‌ها بیش از هفت دهه در سیاست‌های جهانی تحت نفوذ آمریکا بودند؛ به همین منظور، به تازگی گام‌هایی برای استقلال عمل در برابر واشنگتن برداشته‌اند. تعمیق شکاف میان اتحادیه اروپا و آمریکا بر سر افزایش تعرفه‌ها و فشار ترامپ به اروپایی‌ها برای افزایش بودجه‌های نظامی خود در سازمان ناتو، از جمله مسائلی است که بسترهای لازم را برای جدایی دو سوی آتلانتیک هموار کرده است. مکرون درصدد است مانند دوران دوگل، رهبری اتحادیه اروپا را به دست بگیرد و اروپا را از زیر سایه واشنگتن خارج کند. پیشنهاد فرانسه برای تشکیل ناتوی اروپایی مستقل از ناتو، که با هدف خارج شدن از سلطه واشنگتن انجام شده، در همین راستا قابل ارزیابی است؛ بنابراین موفقیت مکرون در پایان دادن به اختلافات ایران و آمریکا تا حدی می‌تواند اهداف مکرون را تأمین کند؛ از این‌رو، فرانسه اگر واقعاً به دنبال به نتیجه رسیدن پرونده برجام است، باید پیشنهادهایی بدهد که بتواند منافع ایران و آمریکا را تأمین کند و دو طرف حاضر بشوند اختلافات را کنار بگذارند؛ اما بسته‌های پیشنهادی که فرانسه تاکنون ارائه داده، جز تضعیف برنامه هسته‌ای و موشکی ایران هدفی نداشته است؛ موضوعی که مقامات تهران حاضر به پذیرش آن نیستند.

جمع‌بندی
به نظر می‌رسد تلاش‌های مکرون که عمدتاً با اهداف فرانسوی دنبال می‌شود، با ادامه سیاست فشار حداکثری و تلاش برای به صفر رساندن صادرات نفتی ایران از سوی ترامپ، دورنمای مثبتی برای موفقیت طرح مکرون وجود ندارد
اما واضح است تا زمانی که آمریکا به سیاست فشار حداکثری علیه ایران ادامه دهد، اروپایی‌ها نمی‌توانند برای احیای برجام کاری کنند. دلیل اینکه فرانسه در هفته‌های اخیر از پلیس بد برجام به ناجی توافق هسته‌ای تبدیل شده، منافعی است که این کشور می‌تواند با حفظ برجام به آن دست بیابد

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید