مصطفی ملکوتیان عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با صبح صادق

برنامه‌ها مبنای انتخاب باشد

گزینش فرد اصلح، توانمند، داشتن نگاه به ظرفیت‌ها و توانمندی‌های داخلی، انقلابی و از همه مهم‌تر تحول‌آفرین و جوان می‌تواند از مهم‌ترین اولویت‌های افراد در انتخاب کاندیدای مورد نظر ریاست‌جمهوری باشد؛ همانطور که بار مسئولیت انتخاب برای هر یک از رأی‌دهندگان مهم، اثرگذار و سرنوشت‌ساز است، توجه و دقت در انتخاب بهترین گزینه از بین گزینه‌های معرفی شده از سوی شورای نگهبان نیز ضروری است. سوابق و کارنامه عملی و اجرایی کاندیداها و همزیستی با مردم جامعه و دغدغه‌مند بودن می‌تواند در انتخاب کاندیدای اصلح کمک‌کننده باشد، چه بسا برخی از کاندیداها کارنامه درخشانی از سوابق مدیریتی داشته باشند، اما از مردم و ارزش‌های انقلاب دور بوده‌اند که باید به این نکته دقت کافی داشت. این مردمی بودن و توجه به اهداف انقلاب اسلامی داشتن را می‌توان در چگونگی صحبت آنها با مردم، حفظ اخلاقیات و رعایت مواسات و عدالت، دور بودن از غرور و خودخواهی و اقتدار در برابر دشمنان به دست آورد. به همین منظور با دکتر «مصطفی ملکوتیان» دانشیار علوم سیاسی و عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت‌وگو کردیم که در ادامه می‌خوانید:

مسئولیت رأی هر کدام از رأی‌دهندگان را با توجه به صحبت‌های رهبر معظم انقلاب که فرمودند:«همه توجه کنند این انتخابی که ما می‌کنیم، یک جا می‌بایست جواب آن را بدهیم. اینطور نیست که بگوییم حالا ما یا اصلا انتخاب نمی‌کنیم یا انتخاب می‌کنیم و کسی چه می‌فهمد.» چگونه تبیین می‌فرمایید و اینکه آیا اصلا فردی که رأی می‌دهد باید پاسخگوی رأی خود باشد؟
شرکت در انتخابات و انتخاب نماینده که امروزه به شکل‌های مختلف، مانند انتخاب رئیس‌جمهور و نمایندگان مجلس شورای اسلامی و نمایندگان شوراهای شهر و روستا و غیره نمود می‌یابد، از اهمیت بالا و بسزایی برخوردار است؛ زیرا بسته به نوع نماینده انتخابی و میزان وظایف و مسئولیت‌های وی، بر سرنوشت کشور تأثیر گذارده و در تعیین مقدرات آن، در دنیایی که به شدت دولت‌ها در حال رقابت هستند و برخی از دولت‌ها به دلیل خوی استعمارگری و سلطه بر منابع و امکانات ملل دیگر یا تجربیات طولانی، از امکانات بالایی نیز برخوردارند، در آینده بسیار مؤثر است. حال با توجه به چنین اهمیت و تأثیری، اهمیت رأی به یک کاندیدا نیز مشخص می‌شود. وظیفه ما و وظیفه جامعه اسلامی انتخاب درست و آگاهانه است. با چنین انتخابی است که کشور آباد و اصلاح می‌شود. بی‌دقتی و بی‌توجهی به معیارهای اصولی در انتخاب افراد، سرنوشت کشور را به دست افراد ناتوان و غیر معتقد به مبانی و اصول انقلاب که برآمده از شهادت هزاران نفر و فداکاری‌ها و رشادت‌های بی‌دریغ اقشار مختلف مردم در تاریخ چند ده سال گذشته است، می‌دهد و این امر نظام مقدس را از برخورداری از گردش نخبگان شایسته که لازمه دوام سالم و موفق و پیشرفت همه‌‌‌‌‌جانبه است، محروم می‌کند.
  گردش نخبگان شایسته در یک جامعه چه تأثیری در روند رسیدن به اهداف آن دارد؟
در مباحث و دیدگاه‌های جامعه‌شناختی به این نکته توجه شده است که هر نظامی برای دستیابی به اهداف کلان خود، باید یک نظام گردش نخبگان مبتنی بر اصول و معیارهای تعریف شده خود را دارد. ورود افراد غیرمعتقد به درون یک نظام اجتماعی، سبب عدم تعادل و در نتیجه ناتوانی آن نظام در دستیابی به اهداف اساسی‌اش می‌شود. در این دیدگاه‌ها، به نقش و کارکرد امر جامعه‌پذیری در ثبات و تعادل اجتماعی سیاسی توجه می‌شود که این امر از طریق نهادهای جامعه‌پذیری، مانند نهادهای مذهبی، مدرسه، معلمان و استادان، کتاب و رسانه‌ها (رادیو، تلویزیون، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و…) صورت می‌گیرد. هر قدر این نهادها وظیفه خود را بهتر و کامل‌تر انجام دهند و به عبارت دیگر، در پرورش افراد و نخبگان دقت بیشتری به خرج دهند، زمینه‌های تعادل و ثبات بهتری در کشور فراهم می‌شود. در چنین وضعیتی، با توجه به وجود نمونه‌های عینی بسیار افراد منطبق با آن ارزش‌ها، معیارها و هنجارها امر انتخاب نیز آسان‌تر می‌شود. اهمیت انتخاب در یک جامعه اسلامی البته مضاعف می‌شود. در اینجا وظیفه ما انتخاب اصلح و مبتنی بر ارزش‌ها است؛ این وظیفه دینی ماست. در این وظیفه، برای کارگزاران شرایطی بیان شده است که ایمان و عقیده دینی و توان مدیریتی در صدر آنها قرار دارد. رهبر معظم انقلاب در این زمینه به مسئولیت ما به پاسخگویی در درگاه حق‌تعالی درباره انتخابی که انجام می‌دهیم، اشاره کرده و به وظیفه و مسئولیت همگان درباره این انتخاب و نتایج آن تأکید کرده و ویژگی‌ها و خصوصیات فرد اصلح را بیان کرده‌اند که در ادامه بحث به آنها اشاره خواهد شد.
رهبر معظم انقلاب در جایی از سخنان خود درباره انتخابات فرموده‌اند: «یک مسئله دیگر هم نزدیک شدن به صاحبان قدرت و ثروت است؛ این را ما با شما بی‌رودربایستی عرض کنیم. بالاخره ما برادران هم هستیم؛ همدیگر را باید تواصی به حق و تواصی به خیر کنیم. این خیلی خطر بزرگی است که کسی به خاطر تأمین نمایندگی در یک دوره، نزدیک بشود به صاحبان ثروت یا به صاحبان قدرت؛ این چیز خیلی بدی است؛ این از آن چیزهایی است که خدای متعال از آنها نمی‌گذرد و انتقام خواهد گرفت. این چیزها روی شخص، روی عاقبت، عاقبت به خیری که این قدر برایش اهمیت قائلیم و روی جامعه اثر منفی می‌گذارد.» مسئولیت افرادی که در انتخابات برای یک کاندیدا تبلیغ می‌کنند یا از او حمایت می‌کنند مثل سلبریتی‌ها و افراد مشهور که در دوره قبل چنین کردند، اما بعد با توجه به ناکارآمدی دولت، خیلی راحت زیر حرف‌ها و حمایت‌های خود زدند، چیست؟ مردم باید چه واکنشی در مقابل این افراد داشته باشند؟
نظام مقدس ما به طور آشکار در نقطه مقابل نظام‌های مادی و دنیوی معاصر قرار می‌گیرد. متأسفانه امروزه نظام استکباری که نمونه‌های عینی آن در دولت‌های سلطه‌گر متجلی شده است، با دست‌اندازی به منابع کشورهای مختلف و دستیابی به ابزارهای مادی قدرت و نیز با در اختیار داشتن رسانه‌ها و از جمله فضای مجازی، توانسته است به منافع نامشروع زیادی دست یابد. دو اصل مهم در دیدگاه‌های مادی‌گرا و مقابل مکتب اسلام، دست‌یابی به قدرت و ثروت است که این دو در صدر اهداف‌شان قرار دارد، حال از هر طریقی به دست آیند برای آنها اهمیتی ندارد. در حالی که این موارد باید تنها وسیله‌ای برای دستیابی به عدالت، انسانیت و برادری باشند و خود نیز از راه‌های مشروع به دست آیند. متأسفانه در کشور ما برخی از نخبگان، دنباله‌رو این‌گونه افکار انحرافی بوده و دائماً به منفی‌بافی علیه نیروهای مؤمن انقلابی و اصیل مبادرت و بدون توجه به عملکردهای گذشته خود، بار دیگر در زمان انتخابات همان روش‌ها را تکرار می‌کنند. همگان باید گذشته را چراغ راه آینده بدانند و روش‌های گذشته این افراد در تبلیغات و شایعه‌پراکنی به ویژه در زمان انتخابات را همواره به خاطر آورده و از حوادث گذشته عبرت گیرند. همان طور که در کلام رهبر فرزانه انقلاب آمده است، همه قشرهای جامعه اسلامی به ویژه خواص و نخبگان که نقش پیشتازی در جامعه دارند، نسبت به سرنوشت کشور مسئول هستند و در اظهار نظرات خود باید خداوند را در نظر داشته و در توصیه به حق و خیر بکوشند. مسئولیت‌ناشناسی در این زمینه، هم فرد را از اهداف عالی و الهی دور و سرنوشت نهایی و آینده او را ویران می‌کند و هم جامعه را از خدمت افراد معتقد و توانا که قادر به پیشبرد اهداف عالی نظام هستند، محروم می‌کند که گناهی نابخشودنی است.
  با توجه به صحبت‌های رهبر معظم انقلاب درباره گزینش آگاهانه که فرموده‌اند: «انتخاب‌کنندگان تلاش کنند برای اینکه گزینش درستی داشته باشند. این خیلی مهم است، باید گشت و اصلح را پیدا کرد.» به نظر شما مردم مردم برای گزینش آگاهانه باید چه شرایطی را مدنظر قرار دهند؟
در این زمینه رهبر معظم انقلاب، همچون حضرت امام(ره) در کلام خود به دو نکته تأکید می‌کنند: اول اینکه شرکت در انتخابات یک وظیفه همگانی است. تکلیف یک مسلمان عمل به وظایف دینی خود است و با توجه به اینکه امر سیاست با تعیین سرنوشت جامعه مرتبط است، بنابراین شرکت در این امر و نمود آن شرکت در انتخابات، یکی از مهم‌ترین وظایف ماست. حضرت امام(ره) در بیان اهمیت سیاست در اسلام می‌فرمایند: «حکومت فلسفه عملی تمامی فقه است.» تفکر جدایی سیاست از دیانت از گذشته توطئه دولت‌های استعمارگر برای سلطه بر جوامع اسلامی بوده و در عمل نیز به شدت از سوی آنها تعقیب شده است. تنها با بازگشت به دین و اجرای سیاست اسلامی است که جوامع اسلامی می‌توانند به سعادت دنیوی، اخروی، عدالت و انسانیت برسند. دیدگاه‌های انحرافی که تجلی آن را در برخی خواص می‌بینیم، بر دوری سیاست از دین تأکید می‌کنند تا بدین وسیله صحنه را در اختیار نظام‌های لائیک قرار دهند و بانیان اصلی این افکار بتوانند ادامه حیات دهند. دومین نکته این است که گزینش خوب و آگاهانه یک وظیفه است؛ از دیدگاه امامین انقلاب، کارگزاران نظام هم باید برخوردار از ویژگی‌های شخصیتی خاص باشند و هم دارای شایستگی‌های مدیریتی مناسب، از جمله اینکه از لحاظ شخصیتی، آنها باید با ایمان، متقی و معتقد به اصول و معیارهای نظام، صبور و با استقامت، دارای اعتماد به نفس و معتقد به اصل ما می‌توانیم، ساده‌زیست و انتقادپذیر و از لحاظ مدیریتی، خدمتگزار و امین مردم، عدالت‌پیشه و طرفدار دائمی حقوق ضعفا، ضد فساد، پاسخگو و پیش برنده وحدت در جامعه باشند. همچنین، آنها باید همواره به موضوع آگاهی‌بخشی و بصیرت‌افزایی عموم مردم اهتمام کرده و راه حضور مردم در صحنه‌های مختلف انقلاب را هموار کنند. در حقیقت، فرد اصلح کسی است که طرفدار دین و دنیای مردم و سعادت دنیوی و اخروی آنها باشد. گزینش خوب و آگاهانه یا انتخاب اصلح، با دقت و کاوش در سابقه و اعتقادات کاندیداها و پرسش از افراد آگاه معتقد امکان‌پذیر است و در شرایط مساوی، عقل حکم به انتخاب افرادی می‌کند که از توانایی مدیریتی بهتری برخوردار باشند.
 برنامه‌های اقتصادی کاندیداها چقدر اهمیت دارد و مردم چقدر باید به آنها توجه کنند؟ آیا ارائه برنامه به معنای توان اجرایی آن هم است؟با توجه به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب مردم چگونه می‌توانند به صلاحیت فرد اصلح پی ببرند؟
داشتن طرح اقتصادی دقیق هدفمند و توان مدیریتی دو موضوع بسیار با اهمیت در انتخاب کاندیدای اصلح هستند و توجه به هردو لازم است؛ جامعه به صورت روزمره با امر اقتصاد مرتبط است و به ویژه زندگی عامه مردم به طور دائمی از شرایط اقتصادی تأثیر می‌پذیرد.
داشتن یک طرح دقیق و هدفدار اقتصادی برای کاندیدای اصلح لازم است؛ طرحی که مبتنی بر اقتصاد اسلامی و الگوی اسلامی‌ـ ایرانی پیشرفت و با دو بال عدالت و پیشرفت تدوین شده و از طرح‌های اقتصادی لیبرالی و نئولیبرالی که ضد عدالت هستند، دور بوده و با تأکید بر اصول و راهکارهای اقتصاد مقاومتی و بهره‌گیری از منابع پولی مردمی(مردمی شدن اقتصاد) بتواند راه‌های تبدیل دانش به فناوری و کالا و ثروت را تسهیل کرده و پول‌های سرگردان در جامعه را با تدوین ضوابط قانونی مربوطه به خدمت تولید و اشتغال در آورده و راه‌های دلالی و فسادهای اقتصادی را سد کند. در این طرح اقتصادی باید توجه خاص به مراکز تولیدی زودبازده که در آنها مردمی شدن اقتصاد نیز بیشتر مورد توجه است و بسیار اشتغال‌زا و رقابتی هستند، صورت گیرد. در عین حال، همان گونه که گفته شد، فقط داشتن طرح اقتصادی خوب کفایت نمی‌کند. طرح خوب مجری توانا، کارآمد و دارای پشتکار و جدیت نیز می‌خواهد؛ اما چگونه می‌توان به توان مدیریتی و کارآمدی اجرایی افراد پی برد که بخشی از پاسخ به این پرسش در توجه به سابقه افراد است، به ویژه در انتخابات ریاست‌جمهوری که با افرادی مواجهیم که سابقه مدیریتی طولانی در رده‌های مختلف داشته‌اند. رجوع به نظر کارشناسان متعهد در این حیطه نیز مؤثر است؛ البته علاوه بر لزوم داشتن طرح اقتصادی جامع و خوب و نیز توان مدیریتی که گفته شد، مواضع فرد مورد نظر در شرایط مختلف زمانه خطر و زمانه آرامش و راحتی نیز حائز اهمیت است و باید ثابت شود که فرد مورد نظر از لحاظ فکری و اندیشه‌ای در همه شرایط و در زمان‌های مختلف با معیارها و اصول مبنایی
نظام تطبیق می‌کند.
به نظر شما مناظره‌های انتخاباتی چقدر می‌تواند به رأی‌دهندگان در انتخاب فرد اصلح و کارآمد کمک‌کننده باشد؟ سوابق اجرایی چقدر در این مهم نقش دارد؟
واضح است که در انتخاب فرد اصلح، سابقه اجرایی از مناظره‌های انتخاباتی مهم‌تر است و گاه امکان دارد که یک فرد شایسته، به هر دلیل نتواند از معرفی برنامه‌های خود در مناظره‌ها با وجود کامل و جامع بودن بهره ببرد. مناظر‌ه‌ها معمولاً یک کار سمبولیک است که در مقابل عموم صورت می‌گیرد و شنوندگان آن را طیف‌های مختلف مردم تشکیل می‌دهند و اثربخشی مناظره تحت تأثیر عوامل مختلف شکل می‌گیرد. البته مناظره یک روش است تا در آن و در موضوعات مشابه، نظر کاندیداها و تفاوت نظر آنها روشن شود، مانند طرح اقتصادی کاندیداها و غیره، اما گاهی در مناظره‌ها، موضوعات حاشیه‌ای و نامرتبط به مرکز آورده می‌شوند تا حریف ضربه فنی شود. گاهی نیز یک کاندیدا مردم را از موضوعات روزمره می‌ترساند و می‌گوید اگر او در انتخابات رأی نیاورد وقوع فلان واقعه حتمی است یا شرایط وخیم خواهد شد. بنابراین هرچند شرکت در مناظره‌ها یک روش برای معرفی برنامه‌های کاندیداهاست، اما نمی‌تواند تنها ملاک برای شناخت برنامه‌ها و توانمندی‌های آنها باشد.
رهبر معظم انقاب فرموده‌اند: «بگردید آدم‌های مناسب را برای این کار مهم پیدا کنید. آدم مناسب چطور آدمی است؟ باید کارآمد باشد؛ این تجربه بیست ساله ماست. آدمی باشد که حتّی‌المقدور با تجربه باشد. در این کارهای بزرگ، تجربه خیلی مهم است. بگردید این خصوصیات مهم را در اشخاص پیدا کنید.» با توجه به این بخش از صحبت‌های معظم‌له، بفرمایید که جوان بودن چگونه با باتجربه بودن قابل جمع است؟

در حقیقت تأکید بر مجرب بودن در انتخاب و توجه به جوانان باهم تعارضی ندارند. همانطور که رهبر فرزانه انقلاب تأکید کرده‌اند، از یک طرف تأثیر کارآمدی در سپردن امور به افراد مهم است و از سوی دیگر، توجه به نیروی جوانی که تازه نفس و خستگی‌ناپذیر است، در پیشبرد امور بسیار اهمیت دارد. ایشان در دیدار تصویری با نمایندگان تشکل‌های دانشجویی در روز 28 ماه مبارک رمضان امسال، در سخنرانی خود با موضوع تحول‌خواهی و تحول‌گرایی نیز فرمودند: «مقصود و هدف تحول، حفظ و تقویت اصول و خطوط اساسی انقلاب است با نوآوری در شیوه‌ها و روش‌ها به منظور روان شدن مسیر حرکت به سمت آرمان‌های اساسی.» رهبر معظم انقلاب در ادامه، راه منحصر به فرد تحقق تحول را استفاده از جوانان و سرکار آمدن یک دولت معتقد به جوانان انقلابی دانستند و گفتند: «جوان همه الزامات یک حرکت تحولی را که عبارت است از فکر نو، ابتکار، توان بالا و جرئت اقدام داراست. در 42 سال گذشته جوانان کشور در شرایط سخت و شرایط عادی، مدیریت توانا و کارآمدی عالی از خود بروز داده‌اند که نمونه‌های آن را در فرماندهی جنگ هشت ساله، شرکت در عرصه‌های علمی و فناوری، جهاد سازندگی و غیره شاهد بوده‌ایم. باید همواره این توان را ارج نهیم و حضور آنها در عرصه‌های مختلف را خواستار و خوشامد گوییم. تجربه دهه‌های گذشته پس از پیروزی انقلاب به ما می‌گوید که نیروهای جوان متعهد و انقلابی هم از کارآمدی لازم برای پذیرش و اداره مسئولیت‌ها و هم از توان تحول‌آفرینی انقلابی در چارچوب ارزش‌ها و آرمان‌های نظام برخوردارند.»


در گفت‌وگوی صبح صادق با ابراهیم برزگر عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

انتخابات میدان ایجاد تفکر قدرت ‌افزا است

انتخابات ریاست‌جمهوری یکی از مهم‌ترین انتخابات‌های کشور است که در سرنوشت کشور نقش گسترده‌ای دارد، هم از نظر مشارکت حداکثری مردم و هم از نظر انتخاب فرد اصلح؛ سیزدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری چند هفته دیگر انجام می‌شود که با توجه به وضعیت حساس کشور از نظر مؤلفه‌های گوناگون، بسیار مهم و در خور توجه است. این انتخابات به قدری مهم است که کشورهای غربی و اروپایی نیز اخبار آن را به خوبی رصد کرده و منتظر نتیجه آن هستند، بنابراین افزون بر حضور گسترده مردم که پشتوانه نظام و انقلاب و همچنین دولت انتخاب شده است، انتخاب فردی که کارآمد باشد و رویکردش به سمت داخل باشد، خیلی مهم است تا بتواند کشور را از فرو رفتن در منجلاب فتنه‌های زمانه نجات دهد. انتخابات ریاست‌جمهوری به قدری مهم است که رهبر معظم انقلاب به کرات درباره اهمیت و لزوم شرکت در انتخابات و گزینش فرد صالح صحبت‌ها کرده‌اند. به همین دلیل با دکتر «ابراهیم برزگر» تحلیلگر مسائل سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی گفت‌وگو کردیم که ماحصل آن را در ادامه می‌خوانید:

رهبر معظم انقلاب درباره انتخابات فرموده‌اند: «همه توجه کنند که این انتخابی که ما می‌کنیم، یک جا می‌بایست جواب آن را بدهیم. اینطور نیست که بگوییم حالا ما یا اصلا انتخاب نمی‌کنیم، یا انتخاب می‌کنیم و کسی چه می‌فهمد. بله، مردم نمی‌فهمند که ما چه انتخابی کردیم، اما خدای متعال که تشخیص می‌دهد. ما باید جواب او را بدهیم.» تبیین شما از این صحبت‌های رهبری چیست و اینکه رأی چه بار مسئولیتی برای افراد به وجود می‌آورد؟
در انتخابات، هر فرد یک رأی دارد و رأی افراد نیز با یکدیگر برابر است؛ برای نمونه رأی بالاترین فرد جامعه از نظر مقام و مسئولیت با پایین‌ترین فرد جامعه در نزد خدا یکی بوده و از نظر ارزش‌گذاری نیز برابر است. به عبارتی هر فرد یک رأی دارد که ارزش آن با دیگران برابر است. نکته قابل توجه دیگر این است که افراد نباید رأی خود را کم ارزیابی کنند، مثلاً فردی بگوید من که یک رأی دارم و یک رأی من به کجا می‌رسد یا تأثیر چندانی در انتخابات ندارد و تعیین‌کننده نیست. این کوچک‌پنداری رأی در نزد فرد، تبعاتی به همراه دارد؛ اولاً اینکه ممکن است او رأی ندهد، چراکه گمان می‌کند رأی او تعیین‌کننده نیست و با یک رأی اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد، در نتیجه در انتخابات شرکت نمی‌کند؛ نکته دیگر اینکه وقتی می‌خواهد رأی دهد، ارزش کیفی رأی خود را احساس نکند. ارزش کیفی به این معناست که فرد توجه کند با چه معیار و دقتی رأی می‌دهد که اگر به ارزش کیفی رأی توجه نکند، با دقت رأی نمی‌دهد. در هر دو حالت، فرد مسئولیت انسانی، ملی و حتی شرعی دارد؛ به عبارتی اگر جامعه به مثابه یک کشتی در نظر گرفته شود، اگر خللی در آن به وجود بیاید، پیامدهای منفی آن به همه آن چند صد میلیونی که در آن قرار دارند، بر می‌گردد، بنابراین سرنوشت جمعی ماست، لذا انسان باید برای رأی خود حرمت قائل باشد و هم اینکه حق تعیین سرنوشت داشته باشد، همچنین به تبعات رأی دادن یا بدون دقت رأی دادن، بیندیشد. این اندیشه حتی در متفکران غربی نیز مورد بحث قرار گرفته است تا جایی که می‌گویند وقتی فردی می‌خواهد تصمیم بگیرد، باید بار مسئولیت سنگین را بر دوش خود احساس کند، چرا که با قانون‌گذاری یا رفتار یا رأی دادن خود، سرنوشت بشریت را تعیین می‌کند و باید چنان عمل کند که رفتار آن قائده‌ای برای جهانیان شود. در واقع وقتی فرد می‌خواهد رأی دهد، این گونه بیندیشد که گویا این یک رأی من است که موجب می‌شود فرد انتخاب شود، یعنی تا این حد رأی من توازن را در انتخابات به هم می‌زند؛ لذا اگر این نگاه وجود داشته باشد و تبعات رأی دادن و اهمیت رأی دادن در نظر گرفته و مشخص می‌شود، می‌توانیم شاهد رأی مسئولانه باشیم؛ یعنی هم در سرنوشت کشور احساس مسئولیت می‌شود و هم اینکه دقت می‌شود به چه کسی رأی داده شود.
در انتخابات ما، همه افراد تأیید شورای نگهبان هستند، اما به هر ترتیب شواری نگهبان معیارهای حداقلی استانداردها را در نظر می‌گیرد، چون همه مردم درباره صلاحیت این افراد نمی‌توانند اطلاعات داشته باشند، یا وقت ندارند یا اطلاعات سوابق را ندارند، لذا شورای نگهبان باید سلیقه‌های مختلف در جامعه را به روی انتخاب شوندگانش بگشاید که سلیقه‌های گوناگون، جناح‌ها و فکرهای مختلف حضور داشته باشند؛ اما این رأی‌دهندگان هستند که باید به دیدگاه‌ها و تفکراتی که دست کم در دوره‌های قبل جواب نداده، رأی ندهند و در واقع از یک سوراخ دوباره گزیده نشوند؛ این نکته‌ای است که هر فرد عاقلی وقتی یک امری را تجربه می‌کند و از آن زیان می‌بیند، موجب می‌شود احتیاط بیشتری در نظر داشته باشد تا در موقعیت‌های بعدی چنین خطاها و اشتباهاتی را مرتکب نشود. نکته قابل ذکر دیگر اینکه در انتخابات جاری، با وقت گذاشتن و رأی دادن سرنوشت چهار سال آینده را تعیین می‌کنیم و انتخاب ما، انتخاب یک لباس نیست که بگوییم بعد از چندماه استفاده، آن را کنار می‌گذاریم؛ انتخابات یک تصمیم استراتژیک و ملی است که پیامدهای آن را در چهار سال آینده خواهیم دید. افزون بر آن، اینکه انتخابات ریاست‌جمهوری سرنوشت هشت سال آینده را تعیین می‌کند؛ چراکه تجربه نشان داده است کسی که در دور اول رئیس‌جمهور و مستقر می‌شود، رئیس‌جمهور چهار ساله نیست و هشت ساله است، بنابراین این انتخابات از این جهت، یک انتخابات هشت ساله است؛ یعنی ما به تعبیری رئیس‌جمهور را برای چهار سال انتخاب نمی‌کنیم و برای هشت سال انتخاب می‌کنیم، چرا که در دور اول برای مردم شناخته شده و جاافتاده است و مردم هم می‌دانند که تجربه کسب کرده و کارهای ناتمام دارد، لذا معمولاً وی را برای چهار سال دیگر انتخاب می‌کنند، بنابراین این موضوع حساسیت انتخابات جاری را بیشتر می‌کند که ما احساس مسئولیت بیشتری داشته باشیم و همه این مسائل، نکاتی است که باید در نظر گرفته شود.

آیا این مسئولیت و دقت در رأی دادن، همچنین مشارکت حداکثری در انتخابات، در عرصه جهانی هم مهم است؟
در تراز جهانی، کشوری که تعداد مشارکت‌کنندگان در انتخابات آن بیشتر باشد، مصونیت امنیتی پیدا می‌کند، یعنی هر یک رأی که مردم در انتخابات می‌دهند، چنان ارزشی دارد که یک رزمنده در جبهه دارد که او در صحنه نبرد از کشور، اسلام و ارزش‌های انسانی و اسلامی دفاع می‌کند. به عبارتی وقتی میزان مشارکت در انتخابات بالا باشد، سرمایه سیاسی، اجتماعی و مشروعیت سیاسی آن کشور بالا می‌رود و همین امر موجب می‌شود قدرت‌های خارجی و رقبا و دشمن ایران و جمهوری اسلامی ناامید شوند و دست از اقدامات خرابکارانه و ضد امنیت ملی علیه ایران بردارند، چراکه می‌بینند این حکومت پشتوانه مردمی دارد؛ بنابراین چه از نظر سیاسی، امنیتی و چه از نظر وجهه بین‌المللی در سطح جهانی، هر فرد ایرانی باید این احساس مسئولیت حداکثری را داشته باشد که اولاً رأی دهد و رأی خود را کوچک‌پنداری نکند و ثانیاً با دقت رأی دهد. نکته دیگر موقعیت منطقه‌ای است، یعنی الآن ما در یک وضعیت پرتنشی در غرب آسیا به سر می‌بریم و مشکلات بسیاری در این منطقه وجود دارد، لذا ان‌شاءالله یک انتخابات پرشور و با آرای حداکثری مشارکت‌کنندگان، می‌تواند ما را از این پیچ تاریخی و موقعیت خطرناکی که کشور ما درمنطقه پرتنش منطقه دارد، عبور دهد. رهبر معظم انقلاب در جایی دیگر از سخنان خود درباره انتخابات فرموده‌اند: «همچنان که شرکت در انتخابات یک وظیفه است، گزینش خوب و آگاهانه هم یک وظیفه دیگر است. البته ممکن است همه تلاش‌ها به نتیجه نرسد، اما انتخاب‌کنندگان تلاش کنند، برای اینکه گزینش درستی داشته باشند.» با توجه به این صحبت‌ها و اینکه شما در بخشی از این گفت‌وگو بیان فرمودید که در انتخابات وقت بگذاریم و با دقت رأی دهیم، چراکه سرنوشت چهار و حتی هشت سال کشور را تعیین می‌کند، به نظر شما مردم برای یک گزینش آگاهانه و صحیح کاندیدای ریاست‌جمهوری چه شرایطی را باید در نظر بگیرند؟ در کشور ما دو تفکر و دیدگاه وجود دارد، دیدگاه‌هایی که شناخته شده هستند؛ یکی از معیارها این است که صرف نظر از اینکه به چه کسی باید رأی داد، باید این نکته را در نظر گرفت آن تفکری که در هشت سال گذشته بر کشور حاکم بوده و نتوانسته به وعده‌های خود عمل کند و نتوانسته تحریم‌ها را برطرف کند و ناسازگاری آمریکا و غرب با ایران را تخفیف دهد، همچنین نتوانسته بر مبنای آن تفکر بخشی از مشکلات ناسازگاری نظام بین‌الملل با جمهوری اسلامی را کم کند، بلکه این اقدامات موجب شده است آنها جریح‌تر شده و تشویق به فشار بیشتر بر ایران شوند و طی هشت سال گذشته در محک آزمون عملی، ناکارآمد و ناموفق بوده، دیگر به این تفکر رأی ندهند. به هر روی این تفکر در این هشت سال امتحان شده است و این را دریافته‌ایم وقتی در مقابل ناسازگاری و فشار حداکثری آمریکا و دنباله‌روهای آنها کوتاه می‌آییم، به این معناست که از نظر آنها منطق فشار جواب داده و چون فشار موجب شده که ایران یک قدم از مواضع خود عقب‌نشینی کند، حالا این فشار را دو برابر از قبل کنند؛ بنابراین در اینجا قبل از اینکه بگوییم به چه کسی رأی می‌دهیم، باید بگوییم به چه تفکری رأی دهیم، یعنی به تفکری که در هشت سال گذشته جواب نداده، رأی ندهیم و به تفکر رقیب رأی دهیم. به هر حال حداقل دو تفکر در ایران وجود دارد و حال باید تفکر دیگری را آزمایش و تجربه کنیم که تفکر قدرت‌افزایی، تفکر مصونیت بخشی داخلی، تفکر استحکام درونی، تفکر رویکرد به فعال کردن ظرفیت‌های داخلی و تفکر کارآمدی و حسن تدبیر و اتکا به توانمندی های داخلی با نیروهای متدین سالم و اخلاقی است که دغدغه ملی و پاکدستی داشته باشند و ترجیح‌شان در تعارض با منافع شخصی و منافع ملی، با منافع ملی باشد.

با توجه به این صحبت‌های شما که در انتخابات باید به تفکر رأی داد و بیشتر به تفکر توجه کرد تا به یک فرد؛ مردم چگونه و از چه طریق می‌توانند به این تفکر درست و مناسب برسند، آیا باید از کارشناسان کمک بگیرند یا می‌توانند از برنامه‌های ارائه شده به این شاخصه رسید؟
اول اینکه مردم ما رشد سیاسی دارند و در بسیاری از موارد از سیاستمداران ما، رشیدتر بوده و قدرت بصیرت و روشنگری بیشتری دارند؛ نکته دوم اینکه مردم به برخی از اطلاعات و پیشینه‌های افراد دسترسی ندارند یا وقتی برای جست‌وجوی سوابق هر نامزد ندارند؛ بنابراین به نظر بنده اولاً همان شاخص تفکر در نظر گرفته شود، چون یک امر کلی و بسیار تعیین‌کننده است و می‌تواند راهنمای افراد در انتخاب‌های‌شان باشد. حال ممکن است در یک تفکر، چند نامزد وجود داشته باشد که در اینجا باید تفکر یا جناح‌های مختلف انتخاب مردم را آسان کنند، یعنی بر روی نامزد مشخصی ائتلاف کنند، وقتی خود گروه‌ها به یک نفر اجماع می‌کنند، یکی از راه‌های رسیدن به انتخاب مناسب است؛ در گام بعدی مشورت با صاحب‌نظران امینی است که می‌شناسند.

مناظره‌های انتخاباتی چقدر می‌تواند در انتخاب همان تفکر مناسب و رسیدن به یک فرد اصلح کمک‌کننده باشد؟
این بحث کمی تخصصی و پیچیده است؛ اول اینکه در مناظره‌های انتخاباتی تمام این کاندیداها در یک جا جمع می‌شوند و حرف‌های‌شان را می‌زنند و مطالبات خود را بیان می‌کنند و دیگر اینکه حرف‌های یکدیگر را نقد می‌کنند و سوم اینکه برخی‌های‌شان از شگردهای روان‌شناسی سیاسی استفاده می‌کنند و حتی گاهی اوقات با شگردهای اخلاقی، در یک لحظه 5 میلیون رأی را جابه‌جا می‌کنند. به نظر بنده مناظره‌ها فی نفسه خوب است، اما به شرطی که ملاحظات اخلاقی رعایت شود؛ نظام ما بر پایه مردم‌سالاری دینی برپا شده است، یعنی دموکراسی ما گرفته شده از دین است و ما اخلاق‌مدار هستیم؛ لذا وقتی افرادی که در تراز ریاست‌جمهوری هستند، وارد صحنه رقابت انتخاباتی می‌شوند و در ملأ دید چندصد میلیون بیننده به یکدیگر تهمت می‌زنند و بداخلاقی‌هایی انجام می‌دهند، بزرگ‌ترین کلاس بداخلاقی برای ملت ایران است، این جای تأسف بسیار دارد افرادی که در تراز ریاست‌جمهوری هستند که باید عصاره فضائل اخلاقی این ملت باشند، آنچنان عطش قدرت دارند که حاضر هستند برأی کسب آرای بیشتر، موازین اخلاقی را زیر پا بگذارند که این یکی از نکات منفی این مناظره‌هاست و همین نکته موجب می‌شود آن فردی که محجوب است، از نظر اخلاقی مقید به موازین اخلاقی است و به دلیل رعایت مسائل اخلاقی اقدام به مقابله به مثل نمی‌کند، دست و پایش بسته باشد و نتواند در این مناظره‌ها منتفع شود، در نتیجه آرای وی دچار ریزش شود، به همین روی اخلاق‌مداری مهم است. برای نمونه، یکی از افرادی که در دوره‌های گذشته رئیس‌جمهور شده بود، به رجال رتبه اول کشور تهمت مشکلات اقتصادی یا لجام گسیختگی اقتصادی زد و طی هشت سال می‌گفت اسامی دزدان در جیب من است، در حالی که هشت سال دولت وی تمام شد و آن اسامی هیچ وقت از جیب او بیرون نیامد، بنابراین مشخص شد که این خدعه، نیرنگ و فریبکاری بوده است.
منظور بنده از این صحبت‌ها آقای احمدی‌نژاد است که قصد داشت پدیده پوتینیسم را در ایران ایجاد کند و بعد از اتمام دوره هشت ساله‌اش می‌خواست ریاست‌جمهوری را به معاون اول خود پاس دهد که بعد از چهار سال، مجدد خود ایشان به مدت هشت سال دیگر رئیس‌جمهور شود و احتمالا بعد از آن هم می‌خواست مادام‌العمر رئیس‌جمهور باشد. وقتی سیستم و نظام مانع این اقدام شد، دست به بداخلاقی‌هایی زد و کشور را تعطیل و اداره کشور را رها کرد، سپس حالا مجدد برای کسب قدرت خود را به آب و آتش می‌زند.
این موضوع نشان می‌دهد، همین بداخلاقی‌ها در مناظره‌های انتخاباتی موجب شده بود که توازن آرا به نفع ایشان چه در دور اول و چه در دور دوم به نفعش رقم بخورد. وقتی در این مناظره‌ها یک فردی بداخلاقی می‌کند و رأی می‌آورد، به این معناست که این اقدام سودمند بوده است و متأسفانه افراد دیگری هم می‌آموزند که در مناظره‌های بعدی آنها نیز بداخلاقی کنند تا بتوانند رأی بیاوند؛ بنابراین باید بداخلاقی‌ها، تهمت‌زدن‌ها، فریب افکار عمومی، دادن وعده‌های تو خالی و بدون پشتوانه و وعده پول پخش کنی برای کاندیداها پرهزینه شود. اینها نکاتی است که باید یکی از شاخص‌های مردم باشد، از این نظر که مردم این افراد را انتخاب نکنند؛ زیرا فردی که بداخلاقی می‌کند فردا که قدرت را به دست گرفت، همین بداخلاقی‌ها و همین عدم ضمانت اخلاقی را در سایر کارهای خود که سرنوشت کشور را رقم می‌زند، رعایت نخواهد کرد. چون کسی که عدالت نداشته باشد به این معنا که در گذشته رفتارهای قانونمند و اخلاقی نداشته، وقتی در چنین موقعیت حساسی که چند صد میلیون او را در مناظره‌های انتخاباتی می‌بینند، عدالت را رعایت نمی‌کند و اخلاق را زیرپا می‌گذارد، به هیچ عنوان شایستگی ریاست‌جمهوری را ندارد؛ در واقع هم مردم باید وی را تنبیه کنند و هم اینکه سازوکارهای نهادهای نظارتی باید به گونه‌ای باشد که شورای نگهبان در آن لحظات بتواند به نوعی تذکراتی به آنها بدهد و اعمال قانون کند تا این بداخلاقی‌ها، دروغ‌گفتن‌ها و تهمت‌زدن‌ها برای افراد که در تراز ریاست‌جمهوری هستند، پرهزینه شود.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید