نسخه متنی | ۶۵۰

صفحه پنجم

باز‭ ‬هم‭ ‬سوگمندانه‭ ‬به‭ ‬یاد‭ ‬تو‭ ‬ای‭ ‬عزیز

فرا‭ ‬رسیدن‭ ‬سالگرد‭ ‬ارتحال‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬بنیانگذار‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‭ ‬ایران‭ ‬همیشه‭ ‬فرصت‭ ‬مغتنمی‭ ‬بوده‭ ‬برای‭ ‬تجلیل‭ ‬و‭ ‬تقدیر‭ ‬از‭ ‬شخصیت‭ ‬آن‭ ‬رهبر‭ ‬کم‌نظیر‭ ‬الهی‭ ‬و‭ ‬بازخوانی‭ ‬اندیشه‌های‭ ‬والا‭ ‬و‭ ‬نجات‌بخشش‭. ‬با‭ ‬وجود‭ ‬دشمنی‌هایی‭ ‬که‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬رحلت‭ ‬آن‭ ‬امام‭ ‬عظیم‌الشأن‭ ‬برای‭ ‬از‭ ‬چشم‭ ‬انداختن‭ ‬آن‭ ‬چشم‭ ‬بینا‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬اندیشه‭ ‬ژرف‭ ‬و‭ ‬بلند،‭ ‬سر‭ ‬باز‭ ‬کرد،‭ ‬روزبه‌روز‭ ‬نام‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬بلندآوازه‌تر‭ ‬می‌شود‭ ‬و‭ ‬حقایق‭ ‬جاری‭ ‬در‭ ‬کلامش‭ ‬آشکارتر‭ ‬می‌گردد‭ ‬و‭ ‬ارادت‭ ‬مردمان‭ ‬به‭ ‬ایشان‭ ‬فزونی‭ ‬می‌یابد‭. ‬براساس‭ ‬وظیفه‭ ‬دینی،‭ ‬ملی‭ ‬و‭ ‬سازمانی‭ ‬و‭ ‬حق‭ ‬بزرگ‭ ‬آن‭ ‬رادمرد‭ ‬بر‭ ‬گذشته،‭ ‬حال‭ ‬و‭ ‬آینده‌مان،‭ ‬سطور‭ ‬و‭ ‬اوراقی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬یاد‭ ‬آن‭ ‬عزیزی‭ ‬سفر‭ ‬کرده‭ ‬اختصاص‭ ‬دادیم‭ ‬تا‭ ‬شاید‭ ‬رنگی‭ ‬از‭ ‬سپاس‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬توشه‌ای‭ ‬برای‭ ‬رفع‭ ‬نیاز‭. ‬محور‭ ‬بیشتر‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬نیز‭ ‬شعار‭ ‬امسال‭ ‬‮«‬اقتصاد‭ ‬و‭ ‬فرهنگ‭ ‬با‭ ‬عزم‭ ‬ملی‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬جهادی‮»‬‭ ‬قرار‭ ‬دادیم‭ ‬تا‭ ‬حظ‌مان‭ ‬از‭ ‬امام‌مان‭ ‬بیشتر‭ ‬و‭ ‬ارادت‌مان‭ ‬به‭ ‬یاد‭ ‬و‭ ‬پیامش‭ ‬مأنوسانه‌تر‭ ‬باشد‭. ‬ان‌شاءالله
سردبیر

چرایی‭ ‬مانایی‭ ‬اندیشه‭ ‬امام
رضا‭ ‬گرمابدری
آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬به‭ ‬سبب‭ ‬ریشه‭ ‬داشتن‭ ‬در‭ ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬فرازمانی،‭ ‬فرامکانی‭ ‬و‭ ‬ماندگار‭ ‬است‭. ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬فهم‭ ‬و‭ ‬شناخت‭ ‬درستی‭ ‬از‭ ‬آفرینش‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬پرتو‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬برهه‌ای‭ ‬به‌توان‭ ‬وظیفه‭ ‬را‭ ‬شناخت‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬عمل‭ ‬کرد‭. ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬در‭ ‬سیر‭ ‬حیات‭ ‬بشر‭ ‬با‭ ‬بعثت‭ ‬پیامبران‭ ‬آغاز‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬وظیفه‌‭ ‬تربیتی‭ ‬که‭ ‬آنها‭ ‬به‌‭ ‬عهده‭ ‬داشتند‭ ‬روند‭ ‬تکاملی‭ ‬را‭ ‬طی‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬بعثت‭ ‬پیامبر‭ ‬اعظم‭(‬ص‭) ‬به‭ ‬اوجی‭ ‬رسید‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬شرط‭ ‬وجود‭ ‬افراد‭ ‬دارای‭ ‬صلاحیت‌های‭ ‬خاص‭ ‬در‭ ‬مسیر‭ ‬تعیین‭ ‬شده‭ ‬تداوم‭ ‬می‌یابد‭. ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬از‭ ‬بدو‭ ‬پیدایشش‭ ‬بر‭ ‬نکاتی‭ ‬تأکید‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬خط‭ ‬سیر‭ ‬آن‭ ‬نکات‭ ‬با‭ ‬پیدایش‭ ‬این‭ ‬بینش‭ ‬شروع‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬تا‭ ‬ابد‭ ‬تاریخی‭ ‬ادامه‭ ‬می‌یابد‭. ‬بینشی‭ ‬که‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬دارای‭ ‬خالق‭ ‬و‭ ‬هدف‭ ‬مشخص‭ ‬تفسیر‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬آن،‭ ‬منطق‭ ‬بعثت‭ ‬انبیا‭ ‬و‭ ‬آموزه‌های‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬درک‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬می‌پذیرد‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬همه‭ ‬آن‭ ‬گردن‭ ‬می‌نهد،‭ ‬اگر‭ ‬وجودی‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬تسخیر‭ ‬خود‭ ‬در‭ ‬آورد‭ ‬آن‭ ‬وجود،‭ ‬یعنی‭ ‬انسان‭ ‬نیز‭ ‬به‭ ‬همه‭ ‬این‭ ‬معارف‭ ‬ایمان‭ ‬می‌آورد‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬دارای‭ ‬آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬فرازمانی‭ ‬و‭ ‬فرامکانی‭ ‬و‭ ‬ماندگار‭ ‬می‌شود،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬میان‭ ‬نکته‭ ‬مهم‭ ‬خود‭ ‬این‭ ‬آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬هستند‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬سبب‭ ‬رتبه‭ ‬و‭ ‬ارزش،‭ ‬اهمیت‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کنند‭. ‬رتبه‭ ‬و‭ ‬ارزش‭ ‬آنها‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬آنکه‭ ‬متأثر‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬بینش‭ ‬باشد،‭ ‬متأثر‭ ‬از‭ ‬موقعیت‭ ‬و‭ ‬وضعیت‭ ‬افراد‭ ‬است‭. ‬یعنی‭ ‬چه‭ ‬بسا‭ ‬افرادی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬بینش‭ ‬برخوردارند،‭ ‬اما‭ ‬نتوانسته‌اند‭ ‬آرای‭ ‬دارای‭ ‬رتبه‭ ‬و‭ ‬ارزش‭ ‬بالا‭ ‬ارائه‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬اگر‭ ‬ارائه‭ ‬کردند،‭ ‬توجه‭ ‬جدی‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬نشد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬وجود‭ ‬ماندگاری‭ ‬ذاتی،‭ ‬ماندگاری‭ ‬عینی‭ ‬و‭ ‬عملی‭ ‬نیافتند‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬دیگر،‭ ‬آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬همان‭ ‬آرای‭ ‬دارای‭ ‬رتبه‭ ‬و‭ ‬ارزش‭ ‬بالا،‭ ‬زمانی‭ ‬به‭ ‬جایگاه‭ ‬حقیقی‭ ‬می‌رسند‭ ‬و‭ ‬نقش‌شان‭ ‬در‭ ‬آفرینش‭ ‬به‭ ‬بار‭ ‬می‌نشیند‭ ‬که‭ ‬افراد‭ ‬صاحب‭ ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬مرحله‭ ‬صرف‭ ‬داشته‌ها‭ ‬به‭ ‬مرحله‭ ‬عمل‭ ‬وارد‭ ‬کنند‭. ‬چنین‭ ‬ویژگی‭ ‬کاملاً‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬انبیا‭ ‬و‭ ‬معصومین‭(‬س‭) ‬مشهود‭ ‬است‭. ‬اگر‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬اسلام‭ ‬واقعه‭ ‬عاشورا‭ ‬در‭ ‬رأس‭ ‬قرار‭ ‬دارد‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬سبب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬قیام‭ ‬علیه‭ ‬ظلم،‭ ‬جور‭ ‬و‭ ‬بدعت‭ ‬و‭ ‬انحراف‭ ‬به‭ ‬عینه‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬بیشترین‭ ‬هزینه‭ ‬انجام‭ ‬گرفته‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬قول‭ ‬به‭ ‬فعل‭ ‬در‭ ‬آمده‭ ‬است‭.  ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬پیش‭ ‬از‭ ‬هر‭ ‬ویژگی‭ ‬هدایت‌بخشی،‭ ‬یک‭ ‬عالم‭ ‬به‭ ‬تمام‭ ‬معنا‭ ‬دینی‭ ‬بود،‭ ‬یعنی‭ ‬از‭ ‬تمام‭ ‬آنچه‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬صدور‭ ‬فتوا‭ ‬لازم‭ ‬است‭ ‬برخوردار‭ ‬بود‭. ‬او‭ ‬یک‭ ‬مرجع‭ ‬تقلید‭ ‬تمام‭ ‬و‭ ‬کمال‭ ‬بود،‭ ‬اما‭ ‬در‭ ‬مسئولیت‭ ‬و‭ ‬کارکرد‭ ‬مرسوم‭ ‬این‭ ‬جایگاه‭ ‬رفیع‭ ‬باقی‭ ‬نماند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬تفسیر‭ ‬دقیقی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬ولایت‌فقیه‭ ‬داشتند،‭ ‬ناخواسته‭ ‬و‭ ‬قهراً‭ ‬موقعیت‌شان‭ ‬از‭ ‬مرجعیت‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬مصطلح،‭ ‬ارتقا‭ ‬یافت‭. ‬بینش‭ ‬الهی‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬که‭ ‬از‭ ‬متن‭ ‬آموزه‌های‭ ‬اصیل‭ ‬اسلام‭ ‬یعنی‭ ‬دین‭ ‬آسمانی‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬سبب‭ ‬آخرین‭ ‬بودن،‭ ‬بینش‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬اوج‭ ‬رسیده‭ ‬بود،‭ ‬در‭ ‬قول،‭ ‬فعل‭ ‬و‭ ‬موضع‭ ‬ایشان‭ ‬تجلی‭ ‬یافته‭ ‬بود‭. ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬با‭ ‬تکیه‭ ‬بر‭ ‬بینش‭ ‬عمیق‭ ‬الهی‌اش‭ ‬درصدد‭ ‬احیای‭ ‬ارزش‌هایی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬جایگاه‭ ‬اساسی‭ ‬داشتند‭ ‬آنچنان‭ ‬که‭ ‬سایر‭ ‬ارزش‌ها‭ ‬در‭ ‬ذیل‭ ‬این‭ ‬ارزش‌ها‭ ‬احیا‭ ‬می‌شدند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬پیکر‭ ‬جامعه‭ ‬روان‭ ‬می‌گردیدند‭. ‬این‭ ‬ارزش‌های‭ ‬دارای‭ ‬جایگاه‭ ‬اساسی‭ ‬همان‭ ‬آرای‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬هستند‭ ‬که‭ ‬فرازمانی،‭ ‬فرامکانی‭ ‬و‭ ‬ماندگار‭ ‬محسوب‭ ‬می‌شوند‭. ‬این‭ ‬ماندگاری‭ ‬دو‭ ‬علت‭ ‬اصلی‭ ‬دارد؛۱ـ‭ ‬برآمده‭ ‬از‭ ‬بینشی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬شرح‭ ‬آن‭ ‬گذشت‭. ‬یعنی‭ ‬بینشی‭ ‬که‭ ‬خاستگاه‭ ‬آن‭ ‬آموزه‌های‭ ‬اسلامی‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬اسلام‭ ‬به‭ ‬حکم‭ ‬و‭ ‬نص‭ ‬بیان‭ ‬الهی‭ ‬آخرین‭ ‬دین‭ ‬و‭ ‬عهده‌دار‭ ‬تأمین‭ ‬نیازهای‭ ‬ابدی‭ ‬تاریخی‭ ‬انسان‭ ‬برای‭ ‬رستگاری‭ ‬است‭. ‬۲‭ ‬ـ‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬با‭ ‬چنین‭ ‬بینشی‭ ‬به‭ ‬گزینش‭ ‬پرداخت‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬ارزش‌های‭ ‬گوناگون‭ ‬اسلامی‭ ‬آرای‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬مسائل‭ ‬راهبردی‭ ‬ویژه‭ ‬اختصاص‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬وجود‭ ‬تلاش‭ ‬کرد‭ ‬تا‭ ‬آنها‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬قول‭ ‬به‭ ‬عمل‭ ‬تبدیل‭ ‬کند‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬مرارت‌ها‭ ‬و‭ ‬مشقت‌های‭ ‬به‌واقع‭ ‬طاقت‌فرسا‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬عمل‭ ‬اعجاب‌انگیز‭ ‬موفق‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬در‭ ‬مقام‭ ‬ولایت‭ ‬فقیه‭ ‬دارای‭ ‬نظام‭ ‬حکومتی‭ ‬رسمی،‭ ‬یک‭ ‬دهه‭ ‬آرا‭ ‬راهبردی‌اش‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬میدان‭ ‬عمل‭ ‬به‭ ‬کار‭ ‬گرفت‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬نقاط‭ ‬افتراق‭ ‬رهبران‭ ‬کاریزما‭ ‬با‭ ‬مردان‭ ‬الهی‭ ‬مانند‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬در‭ ‬این‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬آرا‭ ‬و‭ ‬نظرات‭ ‬رهبران‭ ‬کاریزما‭ ‬با‭ ‬مرگ‌شان‭ ‬از‭ ‬بین‭ ‬می‌رود‭ ‬در‭ ‬حالی‭ ‬که‭ ‬آرا‭ ‬و‭ ‬افکار‭ ‬رجال‭ ‬بزرگ‭ ‬مانند‭ ‬امام‭ ‬راحل‭(‬ره‭) ‬ماندگار‭ ‬می‌ماند‭. ‬برای‭ ‬درک‭ ‬درست‭ ‬و‭ ‬استخراج‭ ‬آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬و‭ ‬ماندگار‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬باید‭ ‬توجه‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬آرا‭ ‬راهبردی‭ ‬گاهی‭ ‬صریح‭ ‬و‭ ‬روشن‭ ‬بیان‭ ‬شده‭ ‬مانند‭ ‬‮«‬استکبارستیزی‮»‬‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬به‭ ‬نحوی‭ ‬در‭ ‬لابه‌لای‭ ‬بیانات‌شان‭ ‬مستتر‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬باید‭ ‬با‭ ‬کمی‭ ‬دقت‭ ‬و‭ ‬هوشیاری‭ ‬شناسایی‭ ‬شود،‭ ‬مانند‭ ‬‮«‬آفت‭ ‬وابستگی‭ ‬فکری‭ ‬به‌‭ ‬دیگران‮»‬‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬عبارت‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬اشاره‭ ‬شده‭ ‬است‭: ‬‮«‬ما‭ ‬الآن‭ ‬در‭ ‬همه‭ ‬چیز‭ ‬به‭ ‬گمان‭ ‬یک‭ ‬نحو‭ ‬وابستگی‭ ‬داریم‭ ‬که‭ ‬بالاتر‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬وابستگی‭ ‬افکاراست‭… ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬افکار‭ ‬ما‭ ‬وابسته‭ ‬به‭ ‬غرب‭ ‬است‭.‬‮»‬‭ ‬شناخت‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬کارگیری‭ ‬آرای‭ ‬راهبردی‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬که‭ ‬سرشار‭ ‬از‭ ‬پیام‌های‭ ‬ناب‭ ‬و‭ ‬موفق‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬عرصه‭ ‬عمل‭ ‬به‭ ‬اثبات‭ ‬رسیده،‭ ‬پشتوانه‭ ‬ضروری‭ ‬و‭ ‬قابل‭ ‬اعتمادی‭ ‬برای‭ ‬حرکت‭ ‬در‭ ‬مسیرهای‭ ‬ناشناخته‭ ‬پیش‌رو‭ ‬است‭. ‬ان‌شاء‌الله‭ ‬ارزش‭ ‬آن‭ ‬درک‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عمل‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬بیشتر‭ ‬اهتمام‭ ‬ورزیده‭ ‬شود‭.‬

امام‭(‬ره‭)‬‭ ‬پایه‌گذار‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی
دکتر‭ ‬یدالله‭ ‬جوانی
مقدمه‭:‬
یکی‭ ‬از‭ ‬ضروری‌ترین‭ ‬کارها‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬‮«‬اقتصاد‭ ‬و‭ ‬فرهنگ‭ ‬با‭ ‬عزم‭ ‬ملی‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬جهادی‮»‬‭ ‬تبدیل‭ ‬شعار‭ ‬سال‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬گفتمان‭ ‬مسلط‭ ‬اجتماعی‭ ‬است‭. ‬گفتمان‭ ‬یعنی‭ ‬تبدیل‭ ‬یک‭ ‬موضوع‭ ‬به‭ ‬باور‭ ‬عمومی‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬راستا‭ ‬تبیین‭ ‬صحیح‭ ‬و‭ ‬منطقی‭ ‬امری‭ ‬لازم‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬شعار‭ ‬سال‭ ‬جاری،‭ ‬کلیدواژه‌هایی‭ ‬وجود‭ ‬دارد‭ ‬که‭ ‬فهم‭ ‬هدف‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نام‌گذاری‭ ‬و‭ ‬عمل‭ ‬صحیح‭ ‬براساس‭ ‬این‭ ‬فهم‭ ‬و‭ ‬برداشت‭ ‬درست،‭ ‬در‭ ‬گرو‭ ‬تبیین‭ ‬دقیق‭ ‬این‭ ‬کلیدواژه‌ها‭ ‬است‭. ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬مدیریت‭ ‬جهادی‭ ‬از‭ ‬عناصر‭ ‬اصلی‭ ‬شعار‭ ‬سال‭ ‬است‭. ‬مدیریت‭ ‬جهادی‭ ‬متکی‭ ‬بر‭ ‬فرهنگ‭ ‬جهادی‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬است‭. ‬با‭ ‬اطمینان‭ ‬می‌توان‭ ‬گفت‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭(‬ره‭) ‬پایه‌گذار‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬در‭ ‬عصر‭ ‬حاضر‭ ‬است‭. ‬از‭ ‬این‭ ‬رو‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬نوشتار،‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬از‭ ‬منظر‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬از‭ ‬یک‭ ‬طرف‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬ایشان‭ ‬در‭ ‬پایه‌گذاری‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬از‭ ‬طرف‭ ‬دیگر‭ ‬به‭ ‬اختصار‭ ‬بررسی‭ ‬می‌شود‭.‬
تعریف‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی
۱ـ‭ ‬فرهنگ‌‭:‬‭ ‬برای‭ ‬فرهنگ‭ ‬صدها‭ ‬تعریف‭ ‬ارائه‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬منظرهای‭ ‬گوناگون‭ ‬تبیین‭ ‬شده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬یک‭ ‬تعریف‭ ‬پذیرفته‭ ‬شده،‭ ‬مجموعه‭ ‬اعتقادات،‭ ‬باورها،‭ ‬ارزش‌ها،‭ ‬آداب‭ ‬و‭ ‬رسوم،‭ ‬سنت‌ها،‭ ‬هنجارها‭ ‬و‭ ‬سبک‌های‭ ‬زندگی‭ ‬را‭ ‬‮«‬فرهنگ‮»‬‭ ‬گویند‭. ‬براساس‭ ‬چنین‭ ‬تعریفی‭ ‬می‌توان‭ ‬گفت‭ ‬فرهنگ‭ ‬به‭ ‬انسان‭ ‬هویت‭ ‬و‭ ‬معنا‭ ‬بخشیده‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬او‭ ‬جهت‭ ‬برای‭ ‬حرکت‭ ‬و‭ ‬اقدام‭ ‬می‌دهد‭.‬‭   ‬۲ـ‭ ‬روحیه‭: ‬‭ ‬‮«‬مجموعه‭ ‬کیفیات‭ ‬نفسانی‭ ‬و‭ ‬حالات‭ ‬روانی‭ ‬در‭ ‬فرد‭ ‬یا‭ ‬افراد‮»‬‭ ‬می‌باشد‭.    ‬۳ـ‭ ‬جهادی‭:‬‭ ‬جهادی‭ ‬یعنی‭ ‬کاری‭ ‬که‭ ‬دارای‭ ‬ماهیت‭ ‬جهاد‭ ‬باشد‭. ‬جهاد‭ ‬در‭ ‬لغت‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬جهد‭ ‬و‭ ‬کوشش‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬اصطلاح‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬نوع‭ ‬اقدام‭ ‬در‭ ‬راه‭ ‬خدا‭ ‬و‭ ‬پیشبرد‭ ‬اسلام‭ ‬با‭ ‬ویژگی‭ ‬ایستادگی‭ ‬و‭ ‬مبارزه‭ ‬با‭ ‬دشمنان‭ ‬اسلام‭ ‬‮«‬جهاد‮»‬‭ ‬گویند‭. ‬بر‭ ‬همین‭ ‬اساس‭ ‬رهبر‭ ‬معظم‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬می‌فرمایند‭ ‬جهاد‭ ‬یک‭ ‬بار‭ ‬معنایی‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬دارد‭. ‬جهاد‭ ‬در‭ ‬همه‭ ‬مرزهای‭ ‬اسلام‭ ‬با‭ ‬کفر‭ ‬موضوعیت‭ ‬دارد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬تمام‭ ‬عرصه‌های‭ ‬زندگی‭ ‬مانند‭ ‬نظامی،‭ ‬سیاسی،‭ ‬فرهنگی،‭ ‬علمی،‭ ‬فنی،‭ ‬اقتصادی‭ ‬و‭… ‬مطرح‭ ‬است‭. ‬
امام‭(‬ره‭) ‬و‭ ‬تجدید‭ ‬حیات‭ ‬اسلام
حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬به‭ ‬اعتراف‭ ‬همگان‭ ‬اسلام‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬قرن‭ ‬بیستم‭ ‬حیاتی‭ ‬دوباره‭ ‬بخشید‭. ‬مسلمانان‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬حرکت‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬اسلام‭ ‬آمریکایی،‭ ‬به‭ ‬حرکت‭ ‬در‭ ‬مسیر‭ ‬اسلام‭ ‬ناب‭ ‬محمدی‭(‬ص‭) ‬جهت‭ ‬داد‭. ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬از‭ ‬عناصر‭ ‬کلیدی‭ ‬و‭ ‬اصلی‭ ‬اسلام‭ ‬ناب‭ ‬است‭. ‬اساس‭ ‬قیام‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬و‭ ‬شکل‌گیری‭ ‬نهضت‭ ‬اسلامی‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬به‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬تبدیل‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬رهبری‭ ‬آن‭ ‬عزیز‭ ‬سفر‭ ‬کرده‭ ‬به‭ ‬پیروزی‭ ‬رسید،‭ ‬بر‭ ‬مبنای‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬بود‭. ‬کلمات‭ ‬قصار‭ ‬زیر‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬مقاطع‭ ‬مختلف‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬رهبر‭ ‬کبیر‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬بیان‭ ‬شده،‭ ‬نقش‭ ‬تأثیرگذار‭ ‬حضرت‭ ‬امام۰ره‭) ‬را‭ ‬در‭ ‬پایه‌گذاری‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬نشان‭ ‬می‌دهد‭.  ‬‮«‬همه‭ ‬چیز‭ ‬در‭ ‬قیام‭ ‬لله‭ ‬است؛‭ ‬قیام‭ ‬لله‭ ‬معرفت‭ ‬الله‭ ‬می‌آورد‭.‬‮»‬،‭ ‬‮«‬وقتی‭ ‬دین‭ ‬خدا‭ ‬را‭ ‬انسان‭ ‬در‭ ‬خطر‭ ‬دید،‭ ‬برای‭ ‬خدا‭ ‬باید‭ ‬قیام‭ ‬کند‭.‬‮»‬،‭ ‬‮«‬ان‭ ‬تقوموا‭ ‬لله‭ ‬مثنی‭ ‬و‭ ‬فرادی‮»‬،‭ ‬اجتماعی‭ ‬و‭ ‬انفرادی‭ ‬قیام‭ ‬لله‭ ‬بکنید‭.‬‮»‬‭ ‬مدیریت‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬یک‭ ‬مدیریت‭ ‬جهادی‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬ایشان‭ ‬با‭ ‬برخورداری‭ ‬از‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬در‭ ‬حد‭ ‬اعلی،‭ ‬تمامی‭ ‬مسلمان‭ ‬جهان‭ ‬و‭ ‬حتی‭ ‬تمامی‭ ‬مستضعفان‭ ‬جهان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬قیام‭ ‬علیه‭ ‬ظالمان‭ ‬و‭ ‬ستمگران‭ ‬دعوت‭ ‬‌کردند‭. ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬با‭ ‬چنین‭ ‬ایمان‭ ‬و‭ ‬روحیه‌ای‭ ‬‌فرمودند‭: ‬‮«‬ای‭ ‬مستضعفین‭ ‬جهان‭! ‬برخیزید‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬ابرقدرت‌ها‭ ‬بایستید،‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬ایستادید،‭ ‬اینها‭ ‬هیچ‭ ‬کاری‭ ‬نمی‌توانند‭ ‬بکنند‭.‬‮»‬
‮«‬خودباوری‮»‬‭ ‬عنصر‭ ‬رکنی‭ ‬در‭ ‬فرهنگ‭ ‬جهادی
حضرت‭ ‬امام‭ ‬با‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬فرهنگ‭ ‬ملت‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬متحول‭ ‬ساخت‭ ‬و‭ ‬‮«‬اعتماد‭ ‬به‭ ‬نفس‮»‬‭ ‬و‭ ‬‮«‬خودباوری‮»‬‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬فرهنگ‭ ‬خودباختگی‭ ‬و‭ ‬‮«‬ضعف‭ ‬نفس‮»‬‭ ‬کرد‭. ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬با‭ ‬افشای‭ ‬توطئه‌های‭ ‬استکبار‭ ‬جهانی‭ ‬و‭ ‬صهیونیزم‭ ‬بین‌الملل‭ ‬و‭ ‬عوامل‭ ‬داخلی‭ ‬آنان‭ ‬در‭ ‬راستای‭ ‬تخریب‭ ‬فرهنگ‭ ‬اسلامی‭ ‬و‭ ‬ملی‭ ‬ایرانیان،‭ ‬در‭ ‬بعد‭ ‬فرهنگی‭ ‬این‭ ‬چنین‭ ‬هشدار‭ ‬‌دادند‭: ‬‮«‬باید‭ ‬در‭ ‬فرهنگ‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬داشته‭ ‬باشید‭ ‬و‭ ‬کوشش‭ ‬بشود‭ ‬که‭ ‬خودتان‭ ‬را‭ ‬پیدا‭ ‬کنید،‭ ‬ما‭ ‬گم‭ ‬کرده‌ایم‭ ‬خودمان‭ ‬را،‭ ‬ما‭ ‬مفاخر‭ ‬شرقی‭ ‬را‭ ‬کنار‭ ‬گذاشتیم‭ ‬و‭ ‬هی‭ ‬رفتیم‭ ‬سراغ‭ ‬مفاخر‭ ‬غرب‭.‬‮»‬
‮«‬ما‭ ‬می‌توانیم‮»‬‭ ‬شاخص‭ ‬اصلی‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی
در‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬روحیه‭ ‬جهادی‭ ‬که‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬در‭ ‬عصر‭ ‬ما‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬پایه‌گذاری‭ ‬کردند،‭ ‬‮«‬ما‭ ‬می‌توانیم‮»‬‭ ‬از‭ ‬شاخص‌های‭ ‬اصلی‭ ‬چنین‭ ‬فرهنگی‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬فرهنگ‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬انقلاب،‭ ‬ملت‭ ‬ایران‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬پیشرفت‌های‭ ‬غرب‭ ‬و‭ ‬قدرت‌های‭ ‬جهانی‭ ‬ضعیف‭ ‬و‭ ‬ناتوان‭ ‬می‌دید‭ ‬و‭ ‬یأس‭ ‬و‭ ‬ناامیدی‭ ‬و‭ ‬‮«‬ما‭ ‬نمی‌توانیم‮»‬‭ ‬از‭ ‬ویژگی‌های‭ ‬برجسته‭ ‬فرهنگ‭ ‬آن‭ ‬دوران‭ ‬بود‭. ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬با‭ ‬این‭ ‬فرهنگ‭ ‬مبارزه‭ ‬کرد‭ ‬و‭ ‬موفق‭ ‬شد‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬تحول‭ ‬فرهنگی‭ ‬در‭ ‬جامعه‭ ‬ایرانی،‭ ‬‮«‬ما‭ ‬می‌توانیم‮»‬‭ ‬را‭ ‬جایگزین‭ ‬‮«‬ما‭ ‬نمی‌توانیم‮»‬‭ ‬کند‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬پیروزی‭ ‬انقلاب،‭ ‬بسیاری‭ ‬از‭ ‬کسانی‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬رویکردهای‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬در‭ ‬سیاست‭ ‬خارجی‭ ‬از‭ ‬قبیل‭ ‬لیبرال‭ ‬و‭ ‬ملی‌گرا‭ ‬مخالفت‭ ‬می‌کردند،‭ ‬دلیل‭ ‬مخالفت‌شان‭ ‬همین‭ ‬‮«‬ناتوانی‌ها‮»‬‭ ‬بود‭! ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬برخلاف‭ ‬این‭ ‬دیدگاه،‭ ‬معتقد‭ ‬بودند‭ ‬می‌توان‭ ‬هر‭ ‬کاری‭ ‬را‭ ‬انجام‭ ‬داد‭ ‬و‭ ‬بدون‭ ‬وابستگی‭ ‬کشور‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬پیش‭ ‬برد‭. ‬با‭ ‬همین‭ ‬دیدگاه‭ ‬ایشان‭ ‬‌فرمودند‭: ‬‮«‬به‭ ‬مسئولان‭ ‬و‭ ‬دست‌اندرکاران‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬رده‭ ‬نیز‭ ‬می‌گویم‭ ‬که‭ ‬شرعاً‭ ‬بر‭ ‬همه‭ ‬شما‭ ‬واجب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬همت‭ ‬کنید‭ ‬تا‭ ‬آخرین‭ ‬رگ‭ ‬و‭ ‬ریشه‌های‭ ‬وابستگی‭ ‬این‭ ‬کشور‭ ‬به‭ ‬بیگانگان‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬هر‭ ‬زمینه‭ ‬قطع‭ ‬نمایید‭.‬‮»‬
حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬باور‭ ‬به‭ ‬‮«‬توانایی‮»‬‭ ‬را‭ ‬این‌گونه‭ ‬فرهنگ‌سازی‭ ‬کردند‭: ‬‮«‬اگر‭ ‬ملت،‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬را‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬می‌توانیم‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬قدرت‌های‭ ‬بزرگ‭ ‬بایستیم،‭ ‬این‭ ‬باور‭ ‬اسباب‭ ‬این‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬توانایی‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬مقابل‭ ‬قدرت‌های‭ ‬بزرگ‭ ‬ایستادگی‭ ‬می‌کنند‭. ‬اگر‭ ‬افکار‭ ‬شما‭ ‬آزاد‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬باورتان‭ ‬آمد‭ ‬که‭ ‬ما‭ ‬می‌توانیم‭ ‬که‭ ‬صنعتکار‭ ‬باشیم،‭ ‬خواهید‭ ‬بود‭…‬‮»‬‭ ‬آری‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬با‭ ‬این‭ ‬فرهنگ‭ ‬و‭ ‬نگرش‭ ‬راه‭ ‬پیشرفت‭ ‬ملت‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬هموار‭ ‬کردند‭ ‬و‭ ‬اینک‭ ‬نزدیک‭ ‬چهار‭ ‬دهه‭ ‬است‭ ‬ملت‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬مسیر‭ ‬افتخارآفرینی‭ ‬می‌کند‭.‬

‭ ‬
علی‭ ‬اسماعیلی
اگر‭ ‬بعثت‭ ‬پیامبر‭ ‬عظیم‌الشأن‭ ‬اسلام‭(‬ص‭) ‬را‭ ‬اولین‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬در‭ ‬شبه‭ ‬جزیره‭ ‬عربستان‭ ‬بدانیم‭ ‬ـ‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬تعریف‭ ‬انقلاب‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬معنای‭ ‬تغییر‭ ‬و‭ ‬دگرگونی‭  ‬بنیادین‭ ‬در‭ ‬ساختارهاست‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬شبه‌جزیره‭ ‬عربستان‭ ‬نیز‭ ‬با‭ ‬ظهور‭ ‬اسلام‭ ‬تغییر‭ ‬بنیادی‭ ‬در‭ ‬زندگی‭ ‬عرب‭ ‬جاهلیت‭ ‬به‭ ‬وجود‭ ‬آمد‭ ‬ـ‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬می‌توان‭ ‬دومین‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬تا‭ ‬به‭ ‬امروز‭ ‬نامید‭.‬‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬دارای‭ ‬ویژگی‌‌های‭ ‬مهم‭ ‬بسیاری‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬و‭ ‬اصلی‌ترین‭ ‬این‭ ‬ویژگی‌ها،‌‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬نوشتار،‭ ‬به‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬شواهد،‭ ‬شاخص‌ها‭ ‬و‭ ‬دلایل‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬می‌پردازد‭. ‬
۱‭ ‬ـ‭ ‬رهبری‭ ‬انقلاب‭:  ‬اولین‭ ‬دلیل‭ ‬و‭ ‬شاهد‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬قرار‭ ‬داشتن‭ ‬یک‭ ‬شخصیت‭ ‬بزرگ‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬مذهبی‭ ‬در‭ ‬رأس‭ ‬آن‭ ‬است‭. ‬امام‭ ‬خمینی‭ ‬به‌عنوان‭ ‬یک‭ ‬فقیه‭ ‬و‭ ‬عالم‭ ‬بزرگ‭ ‬اسلامی،‭ ‬بینانگذار‭ ‬و‭ ‬موسس‭ ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬هم‭ ‬اوست‭ ‬که‭ ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬ابتدا،‭ ‬رهبری‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬پیروزی‭ ‬رساند‭. ‬البته‭ ‬روحانیون‭ ‬و‭ ‬بزرگان‭ ‬علمای‭ ‬دینی‭ ‬دیگری‭ ‬نیز‭ ‬در‭ ‬پیروزی‭ ‬و‭ ‬هدایت‭ ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬نقش‭ ‬داشته‌اند،‭ ‬اما‭ ‬سکاندار‭ ‬و‭ ‬هادی‭ ‬اصلی‭ ‬و‭ ‬بزرگ‭ ‬آن،‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬است‭. ‬شاهد‭ ‬این‭ ‬مثال‭ ‬نیز،‭ ‬همان‭ ‬گفته‭ ‬تاریخی‭ ‬رهبر‭ ‬معظم‭ ‬انقلاب‭ ‬درباره‭ ‬پیر‭ ‬فرزانه‭ ‬انقلاب‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬رحلت‭ ‬ایشان‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬فرمودند‭: ‬‮«‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬بی‌نام‭ ‬خمینی‭ ‬در‭ ‬هیچ‭ ‬جای‭ ‬جهان‭ ‬شناخته‭ ‬شده‭ ‬نیست‭.‬‮»‬‭ ‬
۲‭ ‬ـ‭ ‬خاستگاه‭ ‬انقلاب‭  : ‬یکی‭ ‬دیگر‭ ‬از‭ ‬دلایل‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬خاستگاه‭ ‬و‭ ‬آبشخور‭ ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬اساس‭ ‬تفکری‭ ‬دینی‭ ‬شکل‭ ‬گرفته‭ ‬است‭. ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬تاریخ‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬به‭ ‬خوبی‭ ‬این‭ ‬مسئله‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬همگان‭ ‬روشن‭ ‬می‌کند‭. ‬دو‭ ‬خاستگاه‭ ‬و‭ ‬خیزشگاه‭ ‬اصلی‭ ‬انقلاب‭ ‬عبارتند‭ ‬از؛
الف‭ ‬ـ‭ ‬حوزه‌های‭ ‬علمیه‭:  ‬اولین‭ ‬جرقه‌های‭ ‬آغاز‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬از‭ ‬حوزه‌های‭ ‬علمیه‭ ‬به‌ویژه‭ ‬حوزه‭ ‬علمیه‭ ‬قم‭ ‬زده‭ ‬شد‭. ‬سخنرانی‭ ‬تاریخی‭ ‬عصر‭ ‬عاشورای‭ ‬سال۴۲‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬در‭ ‬مدرسه‭ ‬علمیه‭ ‬فیضیه‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬دستگیری‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬ادامه،‭ ‬به‭ ‬تبعید‭ ‬۱۵‭ ‬ساله‭ ‬ایشان‭ ‬منجر‭ ‬شد،‭ ‬نقطه‭ ‬آغازین‭ ‬این‭ ‬قیام‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬حوزه‭ ‬رقم‭ ‬خورد‭. ‬البته‭ ‬بعدها‭ ‬حوزه‌های‭ ‬علمیه‭ ‬دیگر‭ ‬شهرها‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬حوزه‭ ‬مشهد‭ ‬نیز‭ ‬وارد‭ ‬مبارزه‭ ‬شدند‭ ‬و‭ ‬بزرگانی‭ ‬چون؛‭ ‬آیت‌الله‭ ‬میلانی‭ ‬مقام‭ ‬معظم‭ ‬رهبری،‭ ‬واعظ‭ ‬طبسی‭ ‬و‭ ‬شهید‭ ‬هاشمی‌نژاد‭ ‬و‭… ‬سردمداران‭ ‬حرکت‭ ‬حوزه‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬شهر‭ ‬بودند‭.‬
ب‭) ‬مساجد‭ ‬کشور‭: ‬مساجد‭ ‬کشور‭ ‬نیز‭ ‬نقش‭ ‬مهمی‭ ‬در‭ ‬انسجام‭ ‬و‭ ‬هماهنگی‭ ‬بین‭ ‬مردم‭ ‬و‭ ‬انقلابیون‭ ‬داشتند‭. ‬مساجد‭ ‬به‌عنوان‭ ‬کانون‭ ‬اصلی‭ ‬مبارزه‭ ‬و‭ ‬حرکت‭ ‬تظاهراتی‭ ‬بودند‭ ‬که‭ ‬علیه‭ ‬رژیم‭ ‬شاه‌‭ ‬انجام‭ ‬می‌گرفت‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬رو،‭ ‬شاه‭ ‬و‭ ‬ساواک،‭ ‬حساسیت‭ ‬ویژه‌ای‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬مساجد‭ ‬داشتند‭. ‬آتش‭ ‬زدن‭ ‬مسجد‭ ‬جامع‭ ‬کرمان‭ ‬یک‭ ‬نمونه‭ ‬کاملی‭ ‬از‭ ‬مخالفت‭ ‬رژیم‭ ‬با‭ ‬مساجد‭ ‬بود‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬ارتباط‭ ‬برخی‭ ‬از‭ ‬مساجد‭ ‬مهم‭ ‬انقلابی‭ ‬در‭ ‬شهرهای‭ ‬مختلف‭ ‬ایران‭ ‬که‭ ‬نقطه‭ ‬آغاز‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬تظاهرات‭ ‬مردم‭ ‬ضدرژیم‭ ‬بودند؛‭ ‬بدین‭ ‬شرحند‭:‬
مساجد‭ ‬قبا،‭ ‬ارک،‭ ‬لرزاده،‭ ‬هدایت،‭ ‬جاوید،‭ ‬بازار‭ ‬و‭… ‬که‭ ‬کانون‭ ‬مبارزه‭ ‬انقلابیون‭ ‬در‭ ‬تهران‭ ‬بودند‭. ‬مسجد‭ ‬امام‭ ‬قم،‭ ‬مسجد‭ ‬جامع‭ ‬کرج،‭ ‬مسجد‭ ‬میرزایوسف‭ ‬آقای‭ ‬تبریز،‭ ‬مساجد‭ ‬رضا‭ ‬و‭ ‬آتشی‌های‭ ‬شیراز،‭ ‬مسجد‭ ‬روضه‭ ‬یزد‭ ‬و‭… ‬
۳ـ‭ ‬نقش‭ ‬روحانیت‭ : ‬هرچند‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬خود‭ ‬یک‭ ‬شخصیت‭ ‬بزرگ‭ ‬روحانی‭ ‬است،‭ ‬اما‭ ‬نام‭ ‬نبردن‭ ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬روحانیانی‭ ‬که‭ ‬با‭ ‬سخنرانی‌ها‭ ‬و‭ ‬افشاگری‌های‌شان،‭ ‬چهره‭ ‬بدنام‭ ‬شاه‭ ‬را‭ ‬افشا‭ ‬کرده‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬را‭ ‬تحریک‭ ‬به‭ ‬حضور‭ ‬در‭ ‬تظاهرات‭ ‬علیه‭ ‬رژیم‭ ‬طاغوت‭ ‬می‌کردند،‭ ‬کمی‭ ‬اجحاف‭ ‬به‭ ‬آنان‭ ‬است‭. ‬مثلاً‭ ‬حمایت‌های‭ ‬گسترده‭ ‬و‭ ‬حضور‭ ‬مراجع،‭ ‬علما‭ ‬و‭ ‬فضلای‭ ‬بزرگی‭ ‬چون؛‭ ‬آیت‌الله‌العظمی‭ ‬گلپایگانی،‭ ‬آیت‌الله‌العظمی‭ ‬مرعشی‭ ‬نجفی،‭ ‬آیت‌الله‌العظمی‭ ‬اراکی‭ ‬و‭… ‬و‭ ‬یا‭ ‬دیگر‭ ‬بزرگان‭ ‬روحانی‭ ‬چون؛‭ ‬بهشتی،‭ ‬مطهری،‭ ‬هاشمی‌نژاد،‭ ‬سعیدی،‭ ‬صدوقی،‭ ‬مدنی‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬آیت‌الله‌العظمی‭ ‬خامنه‌ای‭ ‬و‭… ‬در‭ ‬انقلاب،‭ ‬خود،‭ ‬شاخصه‭ ‬مهم‭ ‬دیگری‭ ‬در‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬نقش‭ ‬روحانیت‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬حرکت‭ ‬عظیم‭ ‬دینی‭ ‬دارد‭.‬
آنها‭ ‬با‭ ‬ایراد‭ ‬سخنرانی‌های‭ ‬آتشین‭ ‬و‭ ‬افشاگرانه‭ ‬علیه‭ ‬شاه‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬توجه‭ ‬به‭ ‬اعتمادی‭ ‬که‭ ‬مردم‭ ‬به‭ ‬ایشان‭ ‬داشتند،‭ ‬نقش‭ ‬بسزایی‭ ‬در‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬داشتند‭.‬
۴ـ‭ ‬شعارهای‭ ‬اسلامی‭ : ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬نوع‭ ‬شعارهای‭ ‬دوران‭ ‬انقلاب‭ ‬و‭ ‬تجزیه‭ ‬و‭ ‬تحلیل‭ ‬آنها،‭ ‬شاخصه‌‭ ‬مهم‭ ‬دیگری‭ ‬مبنی‭ ‬بر‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬است‭. ‬شعارهایی‭ ‬چون‭ ‬‮«‬الله‭ ‬اکبر‮»‬،‭ ‬‮«‬ما‭ ‬پیرو‭ ‬قرآنیم،‭ ‬سلطنت‭ ‬نمی‌خواهیم‮»‬،‭ ‬‮«‬استقلال،‭ ‬آزادی،‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‮»‬،‭ ‬‮«‬نه‭ ‬شرقی،‭ ‬نه‭ ‬غربی،‭ ‬جمهوری‭ ‬اسلامی‮»‬،‭ ‬‮«‬قسم‭ ‬به‭ ‬خون‭ ‬شهدا‭…‬‮»‬‭ ‬و‭ ‬ده‌ها‭ ‬شعار‭ ‬دینی‭ ‬دیگر،‭ ‬تنها‭ ‬گوشه‌ای‭ ‬از‭ ‬شعارهایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬نشان‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬داشت‭ ‬که‭ ‬اکثریت‭ ‬انقلابیون‭ ‬حاضر‭ ‬در‭ ‬راه‌پیمایی‌ها،‭ ‬از‭ ‬قشر‭ ‬مذهبی‭ ‬و‭ ‬مسلمان‭ ‬هستند‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬حاکی‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬رهبران‭ ‬و‭ ‬مردم‭ ‬انقلابی،‭ ‬به‭ ‬دنبال‭ ‬احیای‭ ‬چه‭ ‬نوع‭ ‬حکومتی‭ ‬هستند‭.‬
یک‭ ‬تحلیل‭ ‬آماری‭ ‬از‭ ‬شعارهای‭ ‬نوشته‭ ‬شده‭ ‬بر‭ ‬دیوارهای‭ ‬شهرها‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬۵۷‭ ‬نشان‭ ‬داد‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬مجموع‭ ‬۱۰۷۷‭ ‬نوع‭ ‬شعار‭ ‬دیواری،‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬۹۰‭ ‬درصد‭ ‬آنان‭ ‬در‭ ‬حمایت‭ ‬از‭ ‬امام،‭ ‬تأیید‭ ‬اسلام،‭ ‬حکومت‭ ‬اسلامی،‭ ‬شهدا‭ ‬و‭… ‬است‭. (‬فصلنامه‭ ‬رسانه‭ ‬شماره‭ ‬۴‭) ‬از‭ ‬این‭ ‬رو،‭ ‬نوع‭ ‬شعارهای‭ ‬مردم‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬دوران‭ ‬نیز،‭ ‬خود‭ ‬محک‭ ‬دقیقی‭ ‬درباره‭ ‬دینی‭ ‬بودن‭ ‬انقلاب‭ ‬است‭.‬
پس،‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی،‭ ‬انقلابی‭ ‬دینی‭ ‬بود‭ ‬که‭ ‬براساس‭ ‬آموزه‌های‭ ‬دینی‭ ‬و‭ ‬مذهب‭ ‬تشیع‭ ‬و‭ ‬برخاسته‭ ‬از‭ ‬تفکر‭ ‬عاشورایی‭ ‬انجام‭ ‬گرفت‭. ‬این‭ ‬انقلاب‭ ‬با‭ ‬هدایت‭ ‬روحانیت‭ ‬دینی‭ ‬به‌ویژه‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭(‬ره‭) ‬به‭ ‬عنوان‭ ‬یک‭ ‬مرجع‭ ‬بزرگ‭ ‬و‭ ‬عالم‭ ‬دینی‭ ‬راهبری‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬عصری‭ ‬به‌وقوع‭ ‬پیوست‭ ‬که‭ ‬تمام‭ ‬مکاتب‭ ‬شرق‭ ‬و‭ ‬غرب،‭ ‬دین‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬تمام‭ ‬شئون‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬اجتماعی‭ ‬زندگی‭ ‬مردم‭ ‬خارج‭ ‬کرده‭ ‬بودند‭. ‬از‭ ‬این‭ ‬رو،‭ ‬این‭ ‬حرکت‭ ‬بزرگ‭ ‬حضرت‭ ‬امام،‭ ‬بازگرداندن‭ ‬دین‭ ‬به‭ ‬زندگی‭ ‬بشری‭ ‬بود‭. ‬احیای‭ ‬دین‭ ‬و‭ ‬پیوند‭ ‬دادن‭ ‬سیاست‭ ‬با‭ ‬دین،‭ ‬از‭ ‬دیگر‭ ‬شاهکارهای‭ ‬بزرگ‭ ‬حضرت‭ ‬امام‭ ‬به‭ ‬حساب‭ ‬می‌آید

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>