تجلی عشق حقیقی بر پرده سینما

همواره یکی از ضعف‌های مدیریت اکران سینماها در کشور ما عدم ارائه فیلمی متناسب با فضای ماه مبارک رمضان بوده است. با این حال امسال در اقدامی خلاف عادت، فیلمی به اکران عمومی درآمده که پاسخگوی نیازهای مخاطب طالب حقیقت در این روزها و شب‌های معنوی است. فیلم «گهواره‌ای برای مادر» یکی از آثار بی‌‌ادعا و سر به زیر سی‌ویکمین جشنواره فیلم فجر بود که با وجود شایستگی‌های فرهنگی و هنری‌اش، آنچنان که باید و شاید از سوی اهالی نقد و نظر دیده نشد. با این حال دریافت سه سیمرغ در بخش بین‌الملل این جشنواره، ارزش‌های آن را برملا ساخت. «گهواره‌ای برای مادر» دومین فیلم سینمایی کارگردانش محسوب می‌شود. «پناه برخدا رضایی» پیش از این فیلم «چراغی در مه» و تعدادی فیلم ویدئویی، کوتاه و مستند را ساخته بود. این فیلمساز در اثر جدید خود سراغ یک موضوع بدیع و جدید رفته است؛ زندگی یک طلبه زن. موضوعی که البته خود کارگردان قبلاً در یکی از آثار مستندش با عنوان «بانوی مبارز» نیز به آن پرداخته بود و این بار، موضوع یک زن مجاهد و ایثارگر را در فیلمی داستانی- سینمایی به تصویر کشیده است. «گهواره‌ای برای مادر» داستان نرگس، دختر جوانی است که تحصیل در رشته ادبیات روسی را در دانشگاه مسکو به اتمام رسانده است و اینک در کسوت بانویی طلبه، درس می‌خواند و قرار است برای تدریس به دانشجویانی که تازه مسلمان شده‌اند به روسیه بازگردد؛ اما … این فیلم در طیف آثار معنوی و اخلاقی جای می‌گیرد. با این حال از ورطه شعار و موعظه عبور کرده و توانسته مفاهیم مدنظر خود را در قالب روایت و درام به نمایش درآورد. آنچه موتور محرک درام در فیلم محسوب می‌شود، کشمکش یک دختر جوان طلبه بر سر یک دو راهی است؛ اینکه از یک فرصت خوب شغلی بهره ببرد یا با گذشتن از این فرصت دست به یک مجاهدت بزرگ بزند؟ او از دانشگاهی در مسکو دعوتنامه‌ای دریافت می‌کند تا برای تدریس به طلبه‌های تازه مسلمان روسیه به آن کشور سفر کند؛ فرصتی که برای کمتر فردی آن هم در سن جوانی فراهم می‌شود. پیش روی شخصیت اصلی فیلم برای دستیابی به این موقعیت عالی و کم نظیر هیچ مانعی وجود ندارد؛ اما در همین زمان، مادرش نیاز به یک سنگ صبور دارد، البته دختر می‌تواند مادرش را به سرای سالمندان بسپارد، اما او با ایثار در به دست آوردن شغلی مهم و درخور اعتنا، به قله انسانیت می‌رسد؛ از فرصت به دست آمده عبور می‌کند و نگهداری از مادر را انتخاب می‌کند. قهرمان‌پردازی، یکی از ترفندهای فیلمسازان برای ایجاد جذابیت به حساب می‌آید. قهرمانان فیلم‌ها معمولاً دارای ویژگی‌های خاص ظاهری چون قدرت جسمی و هوشی و زیبایی‌اند؛ آنها قهرمان‌هایی پوشالی و جعلی هستند، اما نرگس در «گهواره‌ای برای مادر» یک قهرمان حقیقی و واقعی است. جوانی که با عبور از خواسته‌های نفسانی، راه رستگاری را پیش روی خود می‌گشاید. البته مضمون این فیلم تنها به اینجا محدود نمی‌شود، بلکه نقطه ثقل محتوای فیلم بر یک موضوع عزیز و مقدس تکیه دارد؛ «مادر» یکی از مفاهیم بلند و با ارزش در نظام فرهنگی ما محسوب می‌شود. علاوه بر قرآن کریم و احادیث، کمتر متن حکمی، اخلاقی و ادبی در فرهنگ ما یافت می‌شود که در آن از جایگاه والای مادر یاد نشده باشد. این رویکرد ارزشی این بار با فیلم «گهواره‌ای برای مادر» از متون مقدس و اخلاقی به سینما راه یافته است، البته پیش از این هم به موضوع مادر در فیلم‌های ایرانی توجه شده بود؛ «مادر» به کارگردانی مرحوم علی حاتمی و «میم مثل مادر» ساخته مرحوم رسول ملاقلی‌پور از نمونه‌های برجسته‌ای هستند که حقیقت متعالی مادر را ترسیم کرده بودند. تفاوت عمده «گهواره‌ای برای مادر» با آنها در این است که در آن فیلم‌ها، مادر در مقام از خودگذشتگی قرار دارد، اما این بار این فرزند است که برای مادر خود از خویشتن می‌گذرد. این فیلم در وضعیتی ساخته شده و به نمایش درآمده که متأسفانه اغلب آثار سینمایی ما طی یکی دو سال اخیر، خانواده را هدف قرارداده و به سبک فیلم‌های اروپایی و هالیوودی بر طبل خیانت و خانواده‌گریزی می‌کوبند. پرداختن به زندگی زنان طلبه، از موضوعات تازه و بدیع است که تاکنون در سینمای ما توجه چندانی به آن نشده است. این فیلم سعی کرده تا از مسیر نمایش زندگی یک بانوی طلبه، ضمن قهرمان‌سازی از زن ایرانی، الگویی اخلاقی و شخصیتی هم به نسل جدید ارائه دهد. انتخاب روسیه به‌عنوان یکی از سوژه‌های روایت فیلم هم گزینش هوشمندانه‌ای بوده است، چراکه روسیه یکی از قطب‌های اصلی گرایش به اسلام طی دو دهه گذشته بوده است و این فیلم می‌تواند به تقویت ارتباط و گفت‌وگو میان مسلمانان و شیعیان روسیه با مردم ایران کمک کند. همچنین «گهواره‌ای برای مادر» از معدود فیلم‌های سینمای ایران است که از مشکل تهران‌زدگی عبور کرده و با انتخاب شهر زیبای یزد به‌عنوان محل رخداد داستان فیلم، متفاوت جلوه کرده است. در مجموع، فیلم «گهواره‌ای برای مادر» یکی از آثار قابل احترام و خاص سینمای ایران در سال‌های اخیر است که حال و هوایی مناسب فضای معنوی و قدسی ماه مبارک رمضان دارد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>