برای تأمین حقوق هسته‌ای باید دولت یازدهم را حکیمانه حمایت کرد

ماهیت منازعه هسته‌ای ایران و غرب را می‌توان در دو گزاره زیر خلاصه کرد: ۱- ملت ایران برخورداری از دانش و فناوری هسته‌ای و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای را حق خود دانسته و به دلایل گوناگون این حق را در ردیف ارزش‌های حیاتی قرار داده و مصمم است از آن دفاع کند. ۲- غرب با محوریت آمریکا، با نگاهی کاملاً سیاسی و با هدف جلوگیری از پیشرفت‌های ایران، موضوع هسته‌ای را بهانه قرار داده و با متهم ساختن جمهوری اسلامی به تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای، مجموعه‌ای از فشارها و تحریم‌ها را علیه ملت ایران اعمال کرده تا مسئولان کشورمان را به عقب‌نشینی و تسلیم در برابر خواست خود وادار کند. اکنون جمهوری اسلامی با وجود فشارهای ناجوانمردانه، در پرتو مقاومت و ایستادگی ملت ایران در برابر این فشارها، به یک کشور برخوردار از چرخه سوخت به طور کامل تبدیل شده و عضوی از باشگاه هسته‌ای جهان شده است. غرب در طی یک دهه گذشته برای جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران، هزینه‌های بسیاری را متحمل شده و لکن در عمل به هیچ دستاوردی نرسیده است. اگرچه جمهوری اسلامی و ملت ایران در طی یک دهه اخیر، متحمل فشارها و خسارت‌هایی از ناحیه تحریم‌های غرب شده‌اند، لکن به دستاوردهای بزرگی دست یافته‌اند و در پرتو این دستاوردها، کشور در آستانه جهش برای رسیدن به پیشرفت‌های بزرگ‌تر قرار دارد. تصور برخی از دولتمردان و تحلیلگران غربی آن است که تحولات سیاسی ایران، زمینه‌های لازم برای عقب راندن برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را فراهم خواهد ساخت. البته در نقطه مقابل این تصورات، دیدگاه واقع‌بینانه‌ای وجود دارد که تغییر دولت در ایران را به منزله تغییر در رویکرد هسته‌ای جمهوری اسلامی تلقی نمی‌کند و طرفداران این دیدگاه معتقدند جمهوری اسلامی و ملت ایران همچنان بر حقوق هسته‌ای خود تأکید و در برابر فشارها، مقاومت و ایستادگی خود را ادامه خواهند داد. نمونه‌هایی از این دیدگاه‌های متفاوت در پی می‌آید: ۱- وال‌استریت ژورنال، چند روز پیش به نقل از «مقامات ارشد» دولت باراک اوباما نوشت که آمریکا در هفته‌های آینده و پس از آنکه قدرت به حسن روحانی منتقل شد، می‌خواهد در مورد برنامه اتمی ایران با این کشور وارد «گفت‌وگویی مستقیم» شود. روزنامه واشینگتن‌پست نیز در همین روز از قول منابعی در کاخ سفید نوشت: واشینگتن هنوز در انتظار «نشانه‌ای روشن است» که آیا تغییرات در دولت می‌تواند به حل مسئله اتمی ایران بینجامد. واشینگتن‌پست از قول این منابع می‌گوید: «ما هنوز نمی‌دانیم آیا رهبر ایران رویکردش را در مورد برنامه اتمی عوض کرده است یا نه؟» ۲- چندی پیش، ۲۹ نفر از مقامات پیشین آمریکایی نامه‌ای به باراک اوباما نوشتند و از وی خواستند تا با دولت جدید ایران که از مردادماه بر سر کار می‌آید، راه دیپلماسی را در پیش بگیرد. این مقامات در نامه خود به رئیس‌جمهور آمریکا، آغاز کار حسن روحانی را «فرصت بالقوه بزرگی» برای آمریکا ارزیابی کردند و بر این اساس نوشتند: «به نظر ما دولت شما باید با بر سر کار آمدن حسن روحانی، فرصت را غنیمت شمرده و مذاکرات جدید چندجانبه و دوجانبه‌ای را با ایران دنبال کند و از هرگونه اقدام تحریک‌آمیز که درها را به روی سیاست معتدل از سوی تهران می‌بندد، پرهیز کند.» نویسندگان این نامه از ایالات متحده خواستند تا در صورت همراهی ایران با خواسته‌های غرب، آمریکا نیز آماده کاستن از شدت تحریم‌ها باشد. ۳- به نقل از خبرگزاری فرانسه، دو عضو مجلس نمایندگان آمریکا با تنظیم نامه‌ای که به امضای ۵۹ نفر از سیاسیون این کشور رسیده، از باراک اوباما خواستند تا در تعامل با حسن روحانی، «از تمامی ابزارهای دیپلماتیک» استفاده کند. در این نامه که نام ۱۲ تن از جمهوری‌خواهان نیز در میان امضا‌کنندگان آن به چشم می‌خورد، آمده است: «اگر روحانی را امتحان نکنیم، اشتباه کرده‌ایم… همچنین باید مراقب باشیم که با اقدامات ما این فرصت بالقوه از دست نرود و کاری نکنیم که به ضرر مشروعیت رئیس‌جمهور تازه تمام شود و موضع او در برابر تندروها در داخل رژیم تضعیف شود؛ تندروهایی که مخالف سیاست صلح و آشتی مورد اشاره حسن روحانی هستند.» مستندات مشابه موارد سه‌گانه مذکور در موضوع هسته‌ای ایران و بیان دیدگاه‌ها از سوی غربی‌ها فراوان است. تأمل در این دیدگاه‌ها، نشان می‌دهد برداشت‌ها از مسائل سیاسی داخل کشور ایران و ماهیت دولت جدید و رویکردهای آتی رهبر معظم انقلاب اسلامی در حوزه سیاست خارجی و موضوع هسته‌ای یکسان نیست. با وجود دیدگاه‌های متفاوت در این خصوص، صاحبان دیدگاه‌های مختلف بر این نکته اشتراک نظر دارند که دولت آینده ایران، «یک فرصت بالقوه بزرگ» برای غرب محسوب می‌شود. اما به نظر می‌رسد در میان مقامات و تحلیلگران غربی، تفسیر یکسانی از این «فرصت بالقوه» وجود نداشته باشد. برخی دولت آقای روحانی را فرصتی برای متوقف کردن کلیه فعالیت‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی تلقی می‌کنند و برخی دولت ایشان را فرصتی برای حل پاره‌ای از مشکلات میان ایران و غرب که از منازعات هسته‌ای نشأت گرفته می‌دانند. مشکلاتی که آثار سوء آن گریبان برخی از ملت‌ها و دولت‌های غربی را نیز گرفته است. گروه دوم حاضر به پذیرش حق هسته‌ای ملت ایران و برخورداری جمهوری اسلامی از چرخه سوخت هسته‌ای هستند. به نظر می‌رسد نوع نگاه‌ها در داخل کشور به دولت یازدهم و همراهی یا عدم همراهی مردم، جریان‌های سیاسی، نهادها و سایر قوا با این دولت، در کناره‌گیری یا ضعیف شدن یکی از این دیدگاه‌های دوگانه در غرب به نفع دیگری تعیین‌کننده باشد. براساس این پیش‌فرض، باید همگان دولت یازدهم را به‌گونه‌ای حکیمانه یاری و حمایت کنند که نگاه گروه دوم بر نگاه گروه اول غلبه پیدا کند. آقای روحانی در سخنان خود در دیدار با نمایندگان مجلس، به سرمایه‌های بزرگ خود برای عبور از سد مشکلات کشور اشاره کرد و این سرمایه‌های دولت یازدهم را اینگونه برشمرد: «دولت آینده علی‌رغم تمامی مشکلات، سه سرمایه بزرگ را در کنار خود دارد. اولین سرمایه، حمایت، اعتماد و کمک مردم است. دومین سرمایه دولت آینده، حمایت مقام معظم رهبری می‌باشد. مقام معظم رهبری در ایجاد این حرکت ملی نقش بسزایی داشتند. بیانات، رهنمودها و هدایت‌های ایشان بسیار تأثیرگذار بود. ایشان فرموده‌اند که از دولت آینده حمایت خواهند کرد؛ حمایتی که سرمایه بزرگی برای دولت آینده و همه ما خواهد بود.» رئیس‌جمهور منتخب در این دیدار، سومین سرمایه را برای دولت آینده، همکاری قوای سه‌گانه با یکدیگر دانست و اظهار کرد: «دولت با کمک مجلس و قوه قضائیه و تمامی نهادها، تشکل‌ها، احزاب و گروه‌ها و با همدلی و همکاری، می‌تواند از سد مشکلات عبور کند.» آنچه بسیار حائز اهمیت است، مواضع شفاف و روشن سرمایه‌های سه‌گانه دولت آقای روحانی نسبت به موضوع هسته‌ای است. سرمایه‌های ذکر شده از سوی آقای روحانی، هر سه متفق‌القولند که غرب باید «حقوق هسته‌ای ملت ایران» و برخورداری جمهوری اسلامی از «چرخه سوخت هسته‌ای» را به رسمیت بشناسد. بدیهی است که تیم هسته‌ای دولت یازدهم می‌تواند با برخورداری از سرمایه‌های ذکر شده و براساس دیپلماسی جدید، علاوه بر حفظ حقوق هسته‌ای ملت ایران با داشتن «چرخه سوخت موجود» و تلاش برای ارتقای آن، مشکلات فی‌مابین با غرب را با رعایت منافع طرفین کاهش دهد و در مواردی حل و فصل کند. در این صورت، دولت یازدهم، هم برای غربی‌های واقع‌نگر یک «فرصت» خواهد بود و هم برای ملت ایران و نظام مقدس جمهوری اسلامی، «آورده‌ای بزرگ» خواهد داشت.

دکتر یدالله جوانی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>