آسیب‌شناسی یارانه کالایی

توزیع سبد کالای حمایتی برای دومین بار در دولت یازدهم اجرا می‌شود. این سبد در مرحله نخست تمام خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی که در حال حاضر هفت میلیون و پانصد هزار نفر هستند را شامل می‌شود. از ادامه و مراحل بعدی این سبد غذایی برای اقشار آسیب‌پذیر دیگر هنوز خبری اعلام نشده است، اما طبق پیش‌بینی‌های وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، متناسب با تعداد خانوارهای آسیب‌پذیری که شناسایی شوند، این طرح حداقل چهار بار در سال به اجرا درخواهد آمد. ربیعی همچنین گفت که دولت برای تأمین منابع طرح حمایت غذایی، ۲۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار از محل هدفمندی یارانه‌ها برای حمایت افراد تحت پوشش این طرح در نظر گرفته است.
آنچه در اینگونه موضوعات امری بدیهی و غیرقابل بحث است کمک دولت به اقشار آسیب‌پذیر و خانوارهای نیازمند است که این امر باید در جهت برقراری عدالت اجتماعی و کاهش اثرات فقر در جامعه سرعت و کیفیت بهتری داشته باشد، از این‌رو باید بررسی کرد که کمک و حمایت از طریق یارانه کالایی (روش فعلی دولت) برای اقتصاد و جامعه چه تبعات و آسیب‌هایی نسبت به روش‌های دیگر به دنبال دارد که در ادامه چند مورد به اختصار ذکر می‌شود.
۱ـ اگر دولت بخواهد یارانه‌های کالایی به بهترین نحو در اختیار اقشار مورد هدف قرار گیرد نیازمند تقویت و گسترده شدن شبکه تهیه و توزیع این مواد غذایی است که با اصل ۴۴ و کوچک‌سازی دولت در تضاد است.
۲ـ چنانچه توزیع کالای یارانه‌ای بر سطح مصرف و بهبود تغذیه خانوارهای فقیر تأثیر چندانی نداشته باشد، به دلیل افزایش عرضه و افت قیمت، تولیدکنندگان محلی کالاهای یارانه‌ای، با ضرر و زیان هنگفتی مواجه خواهند شد. از این رو، پرداخت یارانه‌ کالایی می‌تواند سبب متضرر شدن بخش تولید شود. برخی اقتصاددانان معتقدند پرداخت یارانه با هر هدفی باشد، به دلیل اخلال در نظام قیمت‌ها، موجب انحراف تولید و سرمایه‌گذاری می‌شود.
۳ـ گستره عظیم تهیه کالایی یکسان علاوه بر اینکه می‌تواند کمبود مقطعی ایجاد کند، توزیع آن نیز موجب کاهش ناگهانی «تقاضا»ی بازار شده و رکود کسب‌های جزء که از رانت کلان این توزیع بی‌بهره‌اند را به دنبال خواهد داشت .
۴ـ در زمینه هدفمند کردن یارانه‌ها و پرداخت یارانه به مردم این طرح نوعی بازگشت به عقب و استفاده مجدد از سیستم کهنه و شکست‌خورده کالاهای کوپنی است.
۵ـ در حالت عادی، مصرف‌کننده با توجه به قیمت‌ها و سایر محدودیت‌ها، تصمیم به خرید کالاهای مورد نظر خود می‌‌گیرد که بهینه‌ترین حالت ممکن با شرایط اوست. دولت با این روش تعداد محدودی کالا با کیفیت ثابتی به اقشار هدف تحمیل می‌کند. این تحمیل ممکن است در موارد بسیاری رضایت مصرف‌کننده را جلب نکند و باعث هرز رفتن بخش عمده‌ای از کالاهای توزیع‌شده شود.
۷ـ معضل بازار سیاه از جمله معایب رویکرد یارانه کالایی به شمار می‌‌رود. ایجاد مشاغل کاذب خرید و فروش سبدکالای مردم، مانند معضل خرید و فروش بن و کالابرگ در گذشته موجب عقبگرد به دوران کوپنیسم می‌شود.
۸ـ هزینه سنگین تهیه، حمل و نقل، انبارداری و توزیع در سراسر کشور بسیار بیشتر از قیمت کالای تهیه شده است.
۹ـ محتویات برخی از اقلام سبد کالایی که به مردم داده می‌شود وارداتی است که این امر در این گستردگی لطمات جبران‌ناپذیری را به تولیدات داخلی می‌زند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند روش یارانه کالایی در شرایطی که از آن به عنوان یک راه‌حل موقت و کوتاه‌مدت استفاده شود، قابل قبول خواهد بود؛ اما در بلندمدت می‌تواند تعادل عرضه و تقاضا را در بازار بر هم بزند، برای عده‌ای رانت ایجاد کند و… مشکلات سال‌های ابتدای انقلاب و سیستم کوپنی را ایجاد کند. از دیگر سو، همان‌گونه که اشاره شد اگر منابع تأمین این یارانه از طریق واردات باشد، پایه‌های تولید ملی را با مشکلات جدی مواجه خواهد کرد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به گفتگو بپیوندید؟
احساس رایگان برای کمک!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>